- AİS, VHF frekanslarında (161,975 / 162,025 MHz) konum, rota, hız ve kimliği otomatik yayınlar; menzil anten yüksekliğine göre 10–30 mil.
- Sınıf A: ticari gemilerde zorunlu, 12,5 W, sık yayın. Sınıf B (CSTDMA, 2 W) ve B+ (SOTDMA, 5 W): özel tekne; B+ kalabalık trafikte daha güvenilir.
- Yalnız alıcı: gemileri görürsünüz, sizi görmezler. Alıcı-verici (transponder): karşılıklı görünürlük; gece ve sis için doğru olan bu.
- VHF telsize entegre AİS ve chartplotter ekranı: CPA/TCPA alarmı, MMSI ile doğrudan arama (DSC).
- Radar yerine değil, radarla birlikte; AİS'siz balıkçı ve kayalık AİS'te görünmez.
AİS nedir?
AİS (Automatic Identification System), gemilerin ve teknelerin konumunu, rotasını, hızını, adını ve MMSI numarasını VHF bandında birbirlerine otomatik olarak yayınladığı sistemdir. Büyük gemiler için uluslararası zorunluluk (SOLAS); özel tekneler için isteğe bağlı ama gece, sis ve yoğun trafikte en değerli güvenlik cihazlarından biri. AİS alıcısı olan chartplotter, çevredeki tekneleri üçgen simgelerle gösterir; üzerine dokununca adı, rotası, hızı ve size en yakın geçiş mesafesi (CPA) ile bu geçişe kalan süre (TCPA) görünür. Gece seyri bağlamı için seyir fenerleri ve gece seyri; yol hakkı için COLREG.
Nasıl çalışır?
Her AİS cihazı GPS'ten konumunu alır, VHF verici ile belirli zaman dilimlerinde (TDMA) kısa mesajlar yayınlar; aynı bölgedeki tüm AİS alıcıları bu mesajları alır. Mesajlar: dinamik (konum, rota, hız; her birkaç saniyede bir), statik (isim, MMSI, tekne tipi, boyut; birkaç dakikada bir), yolculuk (varış limanı, su çekimi; Sınıf A). Menzil VHF gibi görüş hattına bağlıdır: küçük teknede 8–15 mil, yüksek antenli gemiler 20–30 mil. Kıyı istasyonları ve uydu AİS de yayınları alır; bu yüzden internetteki gemi takip siteleri AİS verisi gösterir.
Sınıf A, Sınıf B ve B+
| Başlık | Sınıf A | Sınıf B (CSTDMA) | Sınıf B+ (SOTDMA) | Yalnız alıcı |
|---|---|---|---|---|
| Kim | Ticari gemi (zorunlu) | Özel tekne | Özel tekne, yoğun trafik | Özel tekne, bütçe |
| Verici gücü | 12,5 W | 2 W | 5 W | Yok |
| Yayın aralığı | 2–10 s | 30 s (hızda) | 5–30 s (hıza göre) | — |
| Kalabalıkta öncelik | Var | Boş slot bekler | Slot rezerve eder (A gibi) | — |
| Sizi görürler mi? | Evet | Evet | Evet | Hayır |
| Öneri | Ticari | Kıyı, sakin sular | Gece, sis, yoğun trafik, hızlı tekne | Yalnız görmek isteyen |
Sınıf B (CSTDMA) boş bir zaman dilimi bulunca yayın yapar; İstanbul Boğazı gibi kalabalık sularda yayınları geciker. Sınıf B+ (SOTDMA) Sınıf A gibi dilim rezerve eder, 5 W ile daha uzağa ulaşır ve hızla orantılı sık yayın yapar; hızlı tekne ve rib için doğru seçim. Yalnız alıcı (receiver) ucuzdur ve gemileri gösterir; ama sizi kimse görmez; gece seyrinde eksik kalır.
VHF, chartplotter ve entegrasyon
Üç kurulum yolu: 1) AİS alıcı-verici kara kutu (Garmin AİS 800 gibi) → NMEA 2000 ile chartplotter; 2) AİS entegre VHF telsiz (alıcı ya da alıcı-verici; Garmin VHF 315i AİS alıcı, bazı modeller B+ verici) → tek anten, tek cihaz; 3) AİS alıcılı chartplotter (bazı modellerde). Ekranda AİS hedefleri harita ve radar üzerine biner; CPA/TCPA alarmı ayarlanır (örneğin 0,5 mil / 10 dakika); MMSI ile DSC üzerinden hedef gemiye doğrudan çağrı yapılır. Telsiz için VHF telsiz rehberi; ağ için NMEA 2000; radar için tekne radarı.
Anten ve montaj
AİS, VHF antenini paylaşabilir (anten ayırıcı / splitter) ya da kendi antenini kullanır. Splitter tek antenle telsiz ve AİS'i çalıştırır ama küçük bir kayıp ekler; ayrı anten (kısa AİS anteni, mümkün olduğunca yüksek) daha temiz çalışır. GPS: AİS cihazının kendi GPS anteni olmalı (zorunluluk); chartplotter GPS'i yetmez. Güç 12 V sigortalı hat; kara kutu kuru yerde. Montaj sonrası test: kıyı istasyonunun sizi gördüğü, internet gemi takip sitelerinde teknenizin göründüğü ile doğrulanır.
Ege'de AİS'in gerçek faydası
Edremit Körfezi'nden Ayvalık, Midilli yönü ve Çanakkale Boğazı yaklaşımı; yük gemisi, feribot ve Ro-Ro trafiği yoğundur. Gece Boğaz'a ya da Midilli'ye geçen tekne için AİS, gemilerin adını ve rotasını görmek ve DSC ile çağırmak demektir. Körfez içindeki küçük balıkçı tekneleri, ağlar ve kayalıklar ise AİS'te yoktur; radar ve gözcü gerekir. Sonuç: AİS radar ile birlikte gece seyrinin iki gözüdür. Acil durum için Mayday çağrısı; MOB cihazları (AİS MOB) için adam denize düştü.
Alarm ayarları ve kullanım
- CPA / TCPA alarmı: 0,5–1 mil ve 10–15 dakika; kalabalıkta gürültü yapıyorsa CPA'yı düşürün, kapatmayın.
- Hedef filtreleme: Demirli ve çok yavaş hedefleri gizleme; marina yakınında ekranı temizler.
- Hedef listesi: Mesafeye göre sıralı liste; en tehlikeli üstte.
- Sessiz mod: Bazı cihazlarda verici kapatılabilir (yarış, balık yeri gizleme); gece açık tutun.
- Statik veri: Tekne adı, boyut, tip doğru girilmiş olsun; karşı taraf sizi doğru tanımlasın.
Hangisini almalı?
- Kıyı gezisi, gündüz, bütçe: AİS alıcılı VHF telsiz (görürsünüz, görülmezsiniz).
- Gece ve sis seyri, kabinli tekne: Sınıf B+ alıcı-verici, ayrı anten, chartplotter'a NMEA 2000.
- Hızlı rib, Boğaz geçişi, yoğun trafik: Sınıf B+ (SOTDMA) şart; radar ile birlikte.
- Balıkçı tekne, tek cihaz: AİS verici entegre VHF (B+ modeli) ve splitter.
Özetle
AİS, tekneleri isim, rota ve hızla görmenin ve görülmenin en pratik yolu; Sınıf B+ alıcı-verici, özel tekne için doğru seçim, yalnız alıcı ise eksik bir çözümdür. MMSI ve doğru programlama şart; anten yüksekliği menzili belirler; CPA/TCPA alarmı gece gözcünüzdür. AİS'siz hedefler için radar gerekir; ikisi birlikte tam görüş verir. Bayimiz Garmin AİS ve VHF cihazlarını MMSI programlaması ve ağ entegrasyonuyla kurar.
- Sınıf kararı: alıcı / B / B+
- MMSI alındı ve cihaza programlandı
- Kendi GPS anteni bağlı
- VHF anteni splitter ile ya da ayrı AİS anteni
- NMEA 2000 ile chartplotter'a; hedefler ekranda
- CPA/TCPA alarmı ayarlandı
- Statik veri (ad, boyut, tip) girildi; kıyıdan görünürlük test edildi
Sık sorulan sorular
AİS ile radar arasındaki fark ne?
Sınıf B mi B+ mı?
AİS için MMSI şart mı?
AİS telsizle aynı anteni kullanabilir mi?
Edremit’te tekne, deniz motoru, jet ski ve ATV satışı ile servisi yapıyoruz. Bu yazıdaki başlıklar, sezon başında tezgâha en sık gelen işlerden derlendi. Motorunuza özel durumlar için bize yazın.
Bizi tanıyın
