- İlk saniyeler: "Adam denize!" diye bağır, can simidi / yüzen ne varsa at, bir kişi parmağıyla göstererek gözünü ayırmasın, chartplotter MOB tuşuna bas.
- Dönüş: motor teknede hızı kes, geniş dönüşle geri dön; rüzgar ve dalga üstünden yaklaş, kişi teknenin rüzgar altında kalsın; son metrelerde motor boşta.
- Tekneye alma: kıç platform ve merdiven, halat ilmeği, iki kişi; pervane kesinlikle durmuş.
- Cihazlar: chartplotter MOB tuşu, quatix MOB, AIS MOB kişisel işaretçi (düşen kişinin konumunu ekranda gösterir), DSC/VHF Mayday.
- Önleme: can yeleği, ölü adam şalteri, gece ve tek başına seyirde emniyet kemeri; sezon başı tatbikat.
Adam denize düştü: neden en tehlikeli acil durum?
Küçük dalgada bile suya düşen bir baş, 50 metre öteden görünmez olur; tekne 20 knot giderken üç saniyede 30 metre uzaklaşır. Soğuk su şoku ilk dakikada nefes kontrolünü bozar; can yeleksiz kişi Ege'nin ilkbahar suyunda 15–20 dakika içinde güçten düşer. Pervane, yaklaşma sırasında en büyük ikinci tehlikedir. Bu nedenle MOB, plan yapılacak değil refleks olarak uygulanacak bir prosedürdür; teknedeki herkes rolünü bilmelidir. Ekipman listesi için can yeleği seçimi; ölü adam şalteri için ölü adam şalteri.
İlk 30 saniye
- Bağır: "Adam denize, sancak/iskele!" Herkes duysun, kaptan bilsin.
- At: Can simidi, yüzen minder, usturmaça; kişiye yakın değil, kişinin ulaşabileceği yere ve mümkünse ışıklı/bayraklı. Atılan her nesne ayrıca konum işareti olur.
- Göster: Bir kişi parmağıyla düşeni gösterir ve gözünü asla ayırmaz; başka hiçbir iş yapmaz. En kritik roldür.
- İşaretle: Chartplotter'da MOB tuşuna bas (konum kaydolur, rota hedefi olur); quatix saatte MOB; VHF DSC ile gerekiyorsa çağrı.
- Hızı kes, manevraya başla: Kaptan gazı alır, dönüşü planlar; motor teknede pervaneyi düşenden uzak tutacak yöne döner.
Dönüş manevraları (motor tekne)
Hızlı geri dönüş (küçük tekne, iyi görüş): Gaz kes, düşenin tarafına doğru sert dönüş (kıç pervane düşenden uzaklaşır), geniş bir daireyle geri dön, rüzgar üstünden yaklaş. Williamson dönüşü (görüş kaybı, gece, sis): Düşenin tarafına 60 derece dönüş, sonra ters yöne tam dönüş; tekne kendi izine ters rotada gelir ve düşen kişi izin üstünde bulunur. GPS izi ve MOB noktası bu manevrayı kolaylaştırır. Yaklaşma: Rüzgar ve dalga üstünden, düşük hızda; kişi teknenin rüzgar altı tarafında olsun ki tekne üstüne sürüklenmesin; son 10 metrede motor boşta, temasta motor kapalı. Sürüş tekniği için rüzgarlı havada tekne kullanımı.
| Rol | Görev | Yapmayacağı |
|---|---|---|
| Kaptan | Hız kes, MOB tuşu, manevra, yaklaşma, motor boşta/kapalı | Gözcülük (gözünü suya değil manevraya verir) |
| Gözcü | Parmakla gösterir, mesafe ve yön söyler, gözünü ayırmaz | Halat, telsiz, başka iş |
| Üçüncü kişi | Can simidi / halat atar, VHF Mayday (gerekirse), merdiven ve halat ilmeği hazırlar, tekneye almada yardım | Suya atlamak (yalnız son çare, can yeleği ve halatla) |
| Tek kişi kaldıysa | Önce MOB tuşu ve can simidi, sonra manevra; DSC Mayday | Panik; sırayı bozmak |
Tekneye alma
Islak ve yorgun bir yetişkini borddan çekmek iki kişi için bile zordur; kıç platform ve merdiven en pratik yoldur (motor kapalı, pervane durmuş). Yöntemler: merdivenden kendi çıkması; halat ilmeği (koltuk altından geçirilen halka, iki kişi çeker); kurtarma askısı / lifesling (halatla çevrilen yüzer halka, kişi içine girer, vinç ya da elle çekilir); bilinci kapalı kişi için mümkünse yatay alma (yüzen kişiyi dik kaldırmak kalp için risklidir). Tekneye alınan kişi soğuk şoku ve hipotermi için battaniye, sıcak ve kuru giysi, gözlem; şüphede tıbbi yardım. İlk yardım için tekne ilk yardım çantası.
MOB cihazları
- Chartplotter MOB tuşu: Tüm Garmin ekranlarda; konumu işaretler, mesafe ve kerteriz verir; otopilot ile MOB noktasına dönüş desteği (bazı sistemlerde). Bkz. chartplotter.
- quatix MOB: Bilekten tek tuşla işaretleme, ekrana iletim (quatix rehberi).
- AIS MOB kişisel işaretçi: Can yeleğine takılır, suda (otomatik ya da elle) etkinleşir; GPS konumunu AIS ile yayınlar, teknenin ve çevredeki teknelerin ekranında MOB hedefi belirir, DSC alarmı verir. Gece ve tek başına seyirde en etkili cihaz; bkz. AİS.
- Kablosuz ölü adam / MOB alarmı: Kişi tekneden uzaklaşınca motoru durdurur ve alarm verir; kordonsuz sistemler.
- VHF DSC: Kişi bulunamıyorsa ya da tek kişi kaldıysa Mayday; bkz. Mayday çağrısı.
- Işık ve düdük: Can yeleğinde su ile çalışan ışık ve düdük; gece görünürlük.
Gece ve tek başına seyir
Gece düşen kişi ışıksız görünmez; can yeleği ışığı, AIS MOB ve reflektif bant hayatidir. Tek başına seyirde düşen kişiyi kimse kurtaramaz; bu yüzden emniyet kemeri ve tekneye bağlı hat (jackline), kablosuz ölü adam şalteri ve kokpitten çıkmamak kuraldır. Otopilot tekneyi uzaklaştırır; kablosuz kesici motoru durdurur. Gece seyri için seyir fenerleri ve gece seyri.
Önleme
- Can yeleği: seyirde herkes, çocuklar her zaman; otomatik şişen modeller yetişkin için konforlu.
- Ölü adam şalteri kordonu kaptanın bileğinde ya da yeleğinde.
- Kokpit dışında hareket ederken "bir el tekne için": tutunma noktası, alçak duruş.
- Alkol yok; tekneden çiş için borda çıkma (klasik MOB nedeni).
- Dalgada ve dönüşte yolcular oturur; pruvada çocuk yok.
- Çocuk güvenliği için teknede çocuk güvenliği.
Tatbikat
Sezon başında bir usturmaçayı denize atıp bütün prosedürü uygulayın: bağırma, gözcü, MOB tuşu, dönüş, yaklaşma, motor boşta, usturmaçayı kanca ile alma. Süreyi tutun; ilk denemede 3–5 dakika, üçüncüde 1–2 dakika olur. Farklı kişilerle kaptan rolünü değiştirin: kaptan düşerse ne olacak? Bu tek soru çoğu aileyi ikinci sürücü yetiştirmeye ikna eder.
Özetle
Adam denize düştü prosedürü beş kelimeyle ezberlenir: bağır, at, göster, işaretle, dön. Gözcü gözünü ayırmaz, kaptan rüzgar üstünden yaklaşır ve motoru boşa alır, tekneye alma merdiven ve halat ilmeğiyle yapılır. AIS MOB işaretçi, chartplotter ve quatix MOB tuşu gece ve tek başına seyirde farkı yaratır; can yeleği ve ölü adam şalteri ise düşmeyi ölümcül olmaktan çıkarır. Sezon başı tatbikat, tüm bu bilgiyi refleks yapar.
- Herkese can yeleği; çocuklarda her zaman
- Ölü adam şalteri kordonu takılı
- Can simidi / yüzer halat kolay ulaşılır yerde
- Chartplotter MOB tuşu herkese gösterildi
- AIS MOB işaretçi (gece / açık deniz) yeleklerde
- Kıç merdiveni ve halat ilmeği hazır
- Roller belirlendi; ikinci sürücü var
- Sezon başı tatbikat yapıldı
Sık sorulan sorular
Adam denize düştüğünde ilk ne yapılır?
Düşen kişiye nasıl yaklaşılır?
AIS MOB işaretçi ne yapar?
Tek başına seyrederken düşersem?
Edremit’te tekne, deniz motoru, jet ski ve ATV satışı ile servisi yapıyoruz. Bu yazıdaki başlıklar, sezon başında tezgâha en sık gelen işlerden derlendi. Motorunuza özel durumlar için bize yazın.
Bizi tanıyın
