- Galvanik korozyon: Farklı metaller (alüminyum ayak, paslanmaz pervane, bronz) deniz suyunda pil olur; en aktif metal (alüminyum) erir. Çözüm: kurban anot, metal uyumu, kıyı elektriğinde galvanik izolatör.
- Elektrolitik (kaçak akım) korozyon: Teknedeki ya da komşu teknedeki DC kaçağı suya akar; metal haftalar içinde yenir. Çözüm: kaçağı bul (sintine pompası, kötü bağlantı), tek nokta topraklama, izolasyon.
- Anot: deniz suyu → çinko ya da alüminyum; tatlı su → magnezyum; alüminyum anot alüminyum ayak için üreticinin önerdiği seçenek.
- Topraklama: DC negatif, motor bloğu ve kıyı toprağı tek noktada; galvanik izolatör kıyı toprak hattında.
- Teşhis: anot ömrü, referans elektrotla gövde potansiyeli ölçümü, kaçak akım testi (akım pensi).
Elektrolitik korozyon mu galvanik korozyon mu?
Tekne sahipleri hepsine "elektroliz" der; oysa iki farklı olay vardır. Galvanik korozyon, deniz suyunda birbirine elektriksel olarak bağlı iki farklı metalin doğal pil oluşturmasıdır: daha "soylu" metal (paslanmaz, bronz) katot, daha aktif metal (alüminyum, çinko) anot olur ve erir. Dıştan takma motorun alüminyum ayağı ile paslanmaz pervane bunun klasik örneğidir; yavaş ama süreklidir ve kurban anotla yönetilir. Elektrolitik korozyon (kaçak akım korozyonu) ise dış bir DC akım kaynağı gerektirir: teknenin kendi tesisatındaki kaçak (ıslak konnektör, sintine pompası kablosu), komşu teknenin kaçağı ya da marina iskelesindeki hatalı tesisat; akım metal parçalardan suya akarken metali hızla, haftalar içinde yiyebilir. Anot bunu durduramaz; kaynağı bulmak gerekir. Anot değişimi için anot rehberi; tesisat için tekne elektrik sistemi.
| Başlık | Galvanik | Elektrolitik / kaçak akım |
|---|---|---|
| Kaynak | Farklı metaller + deniz suyu (doğal pil) | Dış DC akım (tekne, komşu, marina) |
| Hız | Aylar–yıllar | Günler–haftalar |
| Belirti | Anot düzenli erir, alüminyumda beyaz toz | Anot çok hızlı biter, oyuklar, boya kabarması, çinko pembeleşir |
| Çözüm | Doğru anot, metal uyumu, galvanik izolatör | Kaçağı bul ve kes; tek nokta topraklama; izolasyon |
| Anot yardımcı olur mu? | Evet, asıl koruma | Yalnız zaman kazandırır; kaynağı kesmeden sürer |
| Marinada | Kıyı toprak hattı tekneleri birbirine bağlar → izolatör | Komşu kaçağı; izolasyon trafosu, ölçüm |
Anot seçimi
Kurban anot, korunan metalden daha aktif olduğu için önce kendisi erir. Çinko: Deniz suyunda klasik; tatlı suda pasifleşir. Alüminyum (alaşım): Deniz ve acı suda çinkodan uzun ömürlü ve hafif; Yamaha ve Honda dahil üreticiler alüminyum ayaklar için alüminyum anot önerir. Magnezyum: Yalnız tatlı su; deniz suyunda çok hızlı erir ve alüminyumu aşırı koruyup (boya kabarması) zarar verebilir. Kurallar: anot boyanmaz, temiz metal temasıyla bağlanır, yüzde 50 eridiğinde değişir, ayak/trim/şaft/trim tab anotları birlikte kontrol edilir; hızla biten anot bir işarettir, "büyük anot tak" değil "nedeni bul" gerektirir. Ürünler için anot ve korozyon ürünleri.
Topraklama: tek nokta
Teknede üç toprak vardır: DC negatif (akü eksi), motor bloğu ve kıyı elektriği toprağı (220 V). Doğru düzen, üçünün tek bir noktada (motor bloğu ya da ana toprak barası) birleşmesidir. Birden çok yerde birleşirlerse toprak çevrimi oluşur; akım, en düşük dirençli yolu (bazen su ve metal parçalar) seçer ve korozyona dönüşür. DC negatif kabloları gövdeye, sintine suyuna ya da su altı metallerine bağlanmaz; her tüketicinin dönüşü baraya gider. Su altı metallerini birbirine bağlayan "bonding" sistemi (bronz kinistin, şaft, dümen) tek anot grubuyla korunur; bonding ile DC negatif tek noktada buluşur. Su altı metalleri arasında bilinçsiz bağ (örneğin paslanmaz merdivenin alüminyum platforma vidalanması) galvanik çift yaratır.
Marina riski: kıyı elektriği
Kıyı elektriği kablosunun toprak iletkeni, marinadaki tüm tekneleri ve iskelenin metalini birbirine bağlar; sizin alüminyum ayağınız komşunun bronz pervanesiyle aynı devrede olur ve galvanik pil marina ölçeğinde çalışır. Çözüm: galvanik izolatör (toprak hattına seri diyot bloğu; küçük DC gerilimleri keser, 220 V arıza akımını geçirir; ucuz ve zorunlu sayılmalı) ya da izolasyon trafosu (kıyıyı tekneden tamamen ayırır; en güvenli, pahalı ve ağır, büyük teknede). Ek olarak marinada su altında 220 V kaçağı yüzücü için ölümcüldür; tekne kıyıya bağlıyken denize girilmez. Kıyı elektriği kurulumu için şarj cihazı ve kıyı elektriği.
Teşhis
- Anot ömrü: Sezon başına yüzde 30–50 normal; bir ayda biten anot = kaçak akım ya da marina galvanik yükü.
- Gövde potansiyeli: Gümüş/gümüş klorür referans elektrot suya, multimetre ile tekne metaline; alüminyum ayak için üreticinin verdiği aralık (kabaca -900 ile -1 100 mV). Çok pozitif = koruma yetersiz; çok negatif = aşırı koruma (boya kabarması). Servis ölçer.
- Kaçak akım testi: Akım pensiyle akü ana kablosunda tüketici kapalıyken akım okunuyorsa sızıntı; devreleri tek tek keserek bul. Kıyı kablosunda toprak akımı ölçümü marina yükünü gösterir.
- Görsel: Alüminyumda beyaz kabarcık ve toz, boyada kabarma, paslanmazda çukur, çinkoda pembe/bakır renk (aşırı akım).
Önlem listesi
- Doğru tipte ve boyutta anot; yüzde 50'de değişim; boyasız ve temiz temas.
- Tek nokta topraklama; DC negatif su altı metaline bağlı değil.
- Kıyı elektriğinde galvanik izolatör (büyük teknede izolasyon trafosu).
- Kalaylı kablo, su geçirmez bağlantı, sintinede kablo yok; sintine pompası hattı sızdırmaz.
- Su altı metallerinde galvanik uyum; farklı metaller arasında izolasyon.
- Ayak ve şaft boyasında çizikleri kapatma; alüminyum için uygun astar.
- Marinada komşu teknenin kaçağından şüphede yönetime bildirim ve ölçüm.
- Kışlamada karadaysa anot ve boya kontrolü (tekne kışlama).
Özetle
Teknede "elektroliz" denen şeyin iki yüzü var: metallerin doğal pili olan galvanik korozyon (anot ve izolatörle yönetilir) ve dış DC kaçağının hızlı yıkımı olan elektrolitik korozyon (kaynak bulunup kesilir). Doğru anot, tek nokta topraklama, kıyı elektriğinde galvanik izolatör ve temiz tesisat dört temel önlemdir; hızla eriyen anot her zaman bir teşhis çağrısıdır. Bayimizde anot seçimi, gövde potansiyeli ölçümü ve tesisat denetimi yapılır.
- Anot tipi suya (deniz: çinko/alüminyum) ve motora uygun
- Anot ömrü normal (sezonda %30–50)
- Tek nokta topraklama; DC negatif gövdeye bağlı değil
- Galvanik izolatör kıyı toprak hattında
- Sızıntı akımı akım pensiyle sıfıra yakın
- Su altı metallerinde beyaz toz, oyuk, boya kabarması yok
- Gövde potansiyeli serviste ölçüldü
Sık sorulan sorular
Anot neden bir ayda bitti?
Elektrolitik korozyon ile galvanik korozyon farkı ne?
Galvanik izolatör şart mı?
Deniz suyunda hangi anot?
Edremit’te tekne, deniz motoru, jet ski ve ATV satışı ile servisi yapıyoruz. Bu yazıdaki başlıklar, sezon başında tezgâha en sık gelen işlerden derlendi. Motorunuza özel durumlar için bize yazın.
Bizi tanıyın
