- Tip: ABC kuru kimyevi toz (genel amaçlı, yakıt ve elektrik), CO₂ (elektrik ve motor bölmesi, kalıntı bırakmaz, açık havada dağılır), köpük (yakıt, kabin), temiz gaz sabit sistem (motor bölmesi).
- Sayı: 6–8 m tekne için en az 2 (dümen + kabin/kıç), 8 m üstü 3+; motor bölmesine otomatik sabit sistem ya da yangın portu.
- Nedenler: yakıt buharı (ikmal, sızıntı), elektrik (gevşek bağlantı, sigortasız hat, şarj cihazı), LPG, sıcak egzoz, mangal.
- Müdahale: motor ve elektrik kes, herkes yeleğe, rüzgar altına al, dipten süpür, 30 saniyede sönmüyorsa Mayday ve terk hazırlığı.
- Kontrol: basınç göstergesi aylık, toz söndürücü ters çevirip sallama, 5 yılda test/dolum; yasal zorunlu ekipman.
Teknede yangın neden farklı?
Karada yangından uzaklaşırsınız; teknede yangın sizinle birlikte yüzer ve altında yakıt tankı vardır. Fiber ve köpük hızlı ve zehirli dumanla yanar, motor bölmesi kapalı ve sıcak, kaçış tek yönlüdür: denize. Bu nedenle tekne yangın güvenliği iki ayaklıdır: yangını çıkarmamak (yakıt, elektrik, LPG disiplini) ve çıkan yangını ilk 30 saniyede söndürmek (doğru söndürücü, doğru yerde, kullanmayı bilen kişi). Yakıt ikmali için yakıt ikmali güvenliği; elektrik için tekne elektrik sistemi.
Tekne yangın söndürücü tipleri
| Tip | Söndürdüğü | Avantaj | Dezavantaj | Yer |
|---|---|---|---|---|
| ABC kuru kimyevi toz | Katı, sıvı (yakıt), elektrik | Genel amaçlı, ucuz, etkili | Toz kalıntısı elektroniği ve motoru bozar, görüşü kapatır; toz topaklanır | Dümen, kabin, kokpit |
| CO₂ | Sıvı, elektrik | Kalıntı yok; motor bölmesi ve elektronik için ideal | Açık havada dağılır, kapalı alanda boğucu, ağır | Motor bölmesi girişi, kabin |
| Köpük (AFFF) | Katı, sıvı | Yakıt yangınını örter, yeniden tutuşmayı önler | Elektrikte dikkat (bazı tipler uygun değil), donma | Kokpit, yakıt bölgesi |
| Temiz gaz sabit sistem | Motor bölmesi | Otomatik, kalıntısız, motor durmadan söndürür | Kurulum ve maliyet | Motor bölmesi (içten motor) |
| Yangın battaniyesi | Küçük yangın, mangal, kişi | Ucuz, basit | Sınırlı | Mutfak, kokpit |
Özel tekne için pratik: dümende ve kabin çıkışında 1–2 kg ABC toz (genel), motor bölmesine bakan yerde CO₂ ya da otomatik sabit sistem, mutfakta yangın battaniyesi. Deniz sertifikalı (MED/EN 3) söndürücüler tuzlu ortama ve titreşime dayanır; otomotiv söndürücü paslanıp basınç kaybeder.
Kaç adet, nereye?
- Jet ski ve 5 m altı açık tekne: 1 adet 1 kg ABC, ulaşılır yerde.
- 5–8 m konsol / kabinli: 2 adet: dümen yakını + kabin çıkışı ya da kıç; motor bölmesi girişine bakan CO₂ tercih.
- 8–12 m kabinli: 3+ adet: dümen, kabin (her yatak bölmesinden ulaşılır), mutfak, motor bölmesi otomatik sistem ya da yangın portu (kapağı açmadan söndürücü sıkılan delik).
- Yerleşim kuralı: Yangının çıkacağı yerde değil, yangına yaklaşırken ulaşılan yerde (kaçış yolunda); braketle sabit, etiketli, herkes yerini bilsin; motor bölmesinin içinde değil (yangında ulaşılamaz).
Yangın nedenleri ve önleme
- Yakıt buharı: İkmalde ve sızıntıda sintinede biriken benzin buharı; ikmal sonrası blower 4 dakika, koklayın, sonra marş. Yakıt hortumu ve kelepçeleri yılda bir kontrol. Yakıt sızıntısı için yakıt sistemi.
- Elektrik: Gevşek bağlantı ısınır, sigortasız hat erir, sintinede sürtünen kablo kısa devre yapar; akü kutbunda korozyon. Şarj cihazı ve invertör havadar yere.
- LPG (tüp): Havadan ağır, sintinede birikir; tüp dış dolapta ve tahliye delikli, solenoid vana, gaz dedektörü, her kullanım sonrası vana kapalı.
- Sıcak egzoz ve motor: Egzoz hortumu soğutma suyu kesilince erir; hararet alarmı ve su akışı kontrolü (hararet).
- Mangal, ocak, sigara: Kokpitte gaz ocak ve mangal rüzgarda; yangın battaniyesi elde.
- Kışlama ve akü: Lityum akü ısınması, kışlamada şarj cihazı; BMS ve gözetim.
Dedektörler
Kabinli teknede duman dedektörü (yatak bölmeleri ve salon), motor bölmesi ısı/duman sensörü, LPG varsa gaz dedektörü, karbonmonoksit dedektörü (jeneratör ve içten motorlu teknede; bkz. karbonmonoksit tehlikesi). Piller sezon başı, test düğmesi aylık.
Müdahale sırası
- Alarm: "Yangın!" Herkes can yeleği; konum bilinsin (chartplotter, MOB tuşu değil ama konum kaydı).
- Kaynağı kes: Motor stop, ana akü şalteri kapalı, yakıt vanası kapalı, LPG kapalı.
- Tekneyi çevir: Yangını rüzgar altına al (duman ve alev tekneden uzağa).
- Söndür: Pimi çek, alevin dibine, rüzgar üstünden, süpürerek; 2 kg söndürücü 10–15 saniye boşalır, tereddüt etmeyin.
- Yeniden tutuşma: Söndürdükten sonra izleyin; köpük ya da su ile soğutun (elektrik kesikse).
- 30 saniye kuralı: Sönmüyorsa Mayday (VHF DSC), can salı / yüzen her şey hazır, rüzgar üstünden terk; bkz. Mayday çağrısı.
Söndürücü kontrolü ve yasal zorunluluk
Aylık: basınç göstergesi yeşil, pim ve mühür yerinde, gövde paslı değil, braket sağlam; toz söndürücüyü ters çevirip sallayın (topaklanma). Yıllık: etiket tarihi, hortum ve nozul; 5 yılda bir hidrostatik test/dolum; kullanılan söndürücü hemen doldurulur. Türkiye'de özel teknelerde tekne boyuna göre söndürücü bulundurmak zorunludur; sayı ve sınıfı tekne belgelerinde ve denetim listelerinde belirtilir; kullanım tarihi geçmiş söndürücü "yok" sayılır. Diğer güvenlik ekipmanı için can yeleği, ilk yardım çantası.
Özetle
Tekne yangın güvenliği; yakıt, elektrik ve LPG disipliniyle yangını önlemek, sonra doğru söndürücüyü (ABC toz genel, CO₂ motor bölmesi ve elektronik, sabit sistem içten motor) kaçış yolunda ve ulaşılır yerde bulundurmaktır. Motor bölmesi kapağı açılmaz, kaynak kesilir, alevin dibine süpürülür; 30 saniyede sönmeyen yangında Mayday ve terk. Aylık gösterge kontrolü ve 5 yıllık test söndürücüyü güvenilir kılar. Bayimizde deniz sertifikalı söndürücü, yangın portu ve dedektör bulunur.
- Tekne boyuna göre söndürücü sayısı ve tipi
- Söndürücüler kaçış yolunda, braketli, etiketli
- Motor bölmesi: otomatik sistem ya da yangın portu
- Yangın battaniyesi mutfak/kokpitte
- Duman, gaz, CO dedektörleri çalışıyor
- Yakıt hortumu, kelepçe, sintine kokusu kontrolü
- Elektrik: sigortasız hat yok, bağlantılar sıkı
- Gösterge aylık, test 5 yılda; herkes yerini ve kullanımı biliyor
Sık sorulan sorular
Teknede hangi yangın söndürücü olmalı?
Kaç söndürücü gerekir?
Motor bölmesinde yangın çıkınca kapağı açmalı mıyım?
Söndürücü ne sıklıkla kontrol edilir?
Edremit’te tekne, deniz motoru, jet ski ve ATV satışı ile servisi yapıyoruz. Bu yazıdaki başlıklar, sezon başında tezgâha en sık gelen işlerden derlendi. Motorunuza özel durumlar için bize yazın.
Bizi tanıyın
