- ADB, özel amaçlı tekne, jet ski ve motorlu bot kullanmak için gereken belgedir; Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından düzenlenir.
- Şartlar: belirli bir yaşı doldurmuş olmak (küçükler için veli izni), sağlık raporu, başvuru ve sınav ücreti; güncel şartlar resmî kaynakta.
- Sınav elektronik ortamda, çoktan seçmeli; konular seyir, denizcilik bilgisi, meteoroloji, seyir kuralları (COLREG), güvenlik ve mevzuat.
- VHF telsiz kullanmak için ayrıca Kısa Mesafe Telsiz Belgesi gerekir; ikisi birlikte alınır.
Amatör denizci belgesi kimlere gerekir?
Türkiye'de özel amaçlı (ticari olmayan) tekne, jet ski ya da motorlu bot kullanan herkesin Amatör Denizci Belgesi'ne (ADB) sahip olması gerekir; belge kişiye aittir, tekneye değil. Boy ve güç açısından muafiyetler mevzuatla belirlenir ve zaman içinde değişebilir; kürekli ya da çok küçük motorlu botlar için istisna olsa da motorlu bir teknenin dümenine geçen herkes için belgeyi almak doğru ve pratik yoldur. ADB ticari tekne kullanma yetkisi vermez; ticari kullanım için yat kaptanlığı ve gemi adamı belgeleri ayrı bir konudur. Belge, tekne satın alırken değil, satın almadan önce alınmalıdır; çoğu bayi teslimde belge sorar ve sigorta şirketleri hasar durumunda belgeyi ister.
Başvuru şartları
- Yaş: Mevzuatta belirtilen asgari yaşı doldurmuş olmak; 18 yaş altı için veli muvafakati. Aile içinde gençlerin belgeyi erken alması yaygındır.
- Sağlık: Aile hekimi ya da sağlık kuruluşundan "amatör denizci olur" raporu; görme, işitme ve genel sağlık değerlendirmesi.
- Kimlik ve fotoğraf: T.C. kimlik, biyometrik fotoğraf.
- Ücret: Sınav ve belge harcı.
- Başvuru: e-Devlet üzerinden ya da liman başkanlığı aracılığıyla; sınav tarihi ve merkezi seçilir.
Sınav nasıl yapılır?
ADB sınavı elektronik ortamda, çoktan seçmeli sorularla yapılır ve belirlenen sınav merkezlerinde belirli tarihlerde uygulanır. Başarı için asgari puan şartı vardır; başarısız olunursa yeniden başvurulabilir. Sınav konuları temel denizcilik bilgisini ölçer:
| Konu | İçerik |
|---|---|
| Seyir | Pusula, harita okuma, kerteriz, mevki, seyir yardımcıları, şamandıralar |
| Denizcilik bilgisi | Tekne terimleri, halat ve düğümler, demirleme, bağlama, manevra |
| Seyir kuralları (COLREG) | Yol hakkı, seyir fenerleri, işaretler, ses işaretleri |
| Meteoroloji | Rüzgâr, Beaufort, hava tahmini, bulutlar, deniz durumu |
| Güvenlik | Can yeleği, yangın, adam denize düştü, acil çağrı, ilk yardım |
| Mevzuat ve çevre | Bağlama kütüğü, belgeler, deniz kirliliği, yasak alanlar |
| Motor ve tekne | Temel motor bilgisi, yakıt güvenliği, tekne bakımı |
Nasıl hazırlanmalı?
Sınav zor değildir ama ezber ister: fenerler, işaretler ve yol hakkı kuralları en çok soru çıkan ve en çok yanlış yapılan konulardır. Hazırlık için resmî soru bankası ve bakanlığın yayınladığı eğitim materyali temel kaynaktır; amatör denizcilik kursları (birkaç günlük) sınavı toplu ve pratik biçimde anlatır; çevrim içi deneme sınavları soru biçimine alıştırır. Kendi kendine çalışan biri için sıra: önce seyir kuralları ve fenerler, sonra seyir ve meteoroloji, sonra güvenlik ve mevzuat. Bizim rehberlerimiz de konuları pratikle anlatır: yol hakkı kuralları, seyir fenerleri, Beaufort skalası, Mayday çağrısı.
Sınav günü ve sık yapılan hatalar
Sınav merkezine kimlik ve başvuru belgesiyle, saatinden önce gidin; elektronik sınavda her soru için süre sınırlıdır, ekranda kalan süre görünür. En çok yanlış yapılan sorular, fenerlerin renk ve konumlarını soran görsel sorular ile "hangi tekne yol verir" tipindeki yol hakkı sorularıdır; bunları çalışırken şekilleri ezberlemek yerine mantığını (sancak taraf yol verir, rüzgâr altındaki yelkenli, kısıtlı manevra) kavramak kalıcıdır. Meteoroloji sorularında Beaufort kuvvetleri ve rüzgâr adları sorulur; Ege'de yaşayan biri için meltem ve poyraz zaten tanıdıktır. Sınavı geçemeyenlerin çoğu, konuları okuyup deneme sınavı çözmeyenlerdir; en az birkaç deneme sınavı soru biçimine alıştırır ve zayıf konuyu gösterir.
Kurs mu, kendi başına mı?
Amatör denizcilik kursları birkaç günde bütün konuları toplu anlatır, sorulara hazırlar ve çoğunlukla bir günlük uygulama içerir; ilk kez tekneyle tanışan biri için uygulama günü sınavdan daha değerlidir. Kendi kendine çalışan, denizle iç içe büyümüş biri için resmî soru bankası ve deneme sınavları yeterlidir. Aile içinde birlikte çalışmak (eş ve çocukların da belge alması) hem sınavı kolaylaştırır hem teknede ikinci bir yetkili kullanıcı sağlar; adam denize düştüğünde dümene geçebilecek ikinci kişi, güvenliğin kendisidir.
Telsiz belgesi: ayrı ama birlikte
ADB, VHF deniz telsizi kullanma yetkisi vermez. Teknede VHF telsiz varsa (ve olmalıdır) Kısa Mesafe Telsiz Operatör Yeterlik Belgesi (KMT/ROC) gerekir; bu belge de sınavla alınır ve çoğu kişi ADB ile aynı dönemde alır. Ayrıntı: kısa mesafe telsiz belgesi.
Belgeyi aldıktan sonra
- Belgeyi teknede bulundurun; denetimlerde ADB, ruhsat ve sigorta birlikte sorulur.
- Belge süresi ve yenileme şartlarını takip edin.
- Belge sınavı geçtiğinizi gösterir, tekne kullanmayı bildiğinizi değil: ilk sezonu sakin havada, kısa çıkışlarla ve tecrübeli biriyle geçirin.
- Jet ski kullanacaksanız ek kurallar (kıyıya mesafe, yaş, can yeleği) için jet ski kuralları.
Sınav dışı pratik bilgi
Belge aldıktan sonra denizde en çok işe yarayan şeyler sınavda kısaca geçer: hava tahmini okuma ve öğleden sonra meltemini hesaba katma, yanaşma ve demirleme manevrası, yakıt hesabı ve üçte bir kuralı, motor arızasında ilk kontroller, adam denize düştü prosedürü. Bu konuları ayrı yazılarda pratik olarak anlattık; ADB'yi aldıktan sonra sırayla okuyup ilk sezonda uygulamak, belgeyi tecrübeye çevirir. Bkz. yanaştırma, demirleme, hava durumu.
- Güncel şartlar resmî kaynaktan okundu mu?
- Sağlık raporu alındı mı?
- e-Devlet / liman başkanlığı başvurusu yapıldı, sınav tarihi seçildi mi?
- Soru bankası ve deneme sınavlarıyla çalışıldı mı (fenerler, yol hakkı öncelikli)?
- Telsiz belgesi aynı dönemde planlandı mı?
- Belge teknede, ruhsat ve sigortayla birlikte mi?
- İlk sezon sakin havada, kısa çıkışlarla mı?
Sık sorulan sorular
Amatör denizci belgesi sınavı zor mu?
ADB ile jet ski kullanabilir miyim?
ADB ticari tekne kullanmaya yeter mi?
Belgeyi almadan tekne alabilir miyim?
Edremit’te tekne, deniz motoru, jet ski ve ATV satışı ile servisi yapıyoruz. Bu yazıdaki başlıklar, sezon başında tezgâha en sık gelen işlerden derlendi. Motorunuza özel durumlar için bize yazın.
Bizi tanıyın
