- Zemin: kum ve çamur en iyi (çapa gömülür); ot ve kaya zayıf; haritada ve suya bakarak seç.
- Kaloma (verilen zincir/halat): tam zincirde derinliğin (+ pruva yüksekliği) 4–5 katı, zincir+halatta 6–7 katı; rüzgar artınca artır.
- Atma: rüzgara karşı dur, çapayı kontrollü indir, tornistanla gerileyerek zinciri ver, istenen kalomada zinciri tutup tornistan ile oturt (zincir gerilir, tekne durur).
- Kontrol: kıyıdan iki sabit noktayla kerteriz, GPS iz ve demir alarmı; ilk yarım saat ve rüzgar dönüşlerinde gözle.
- Ege usulü: dar koyda baş demir + kıçtan kıyıya halat; komşu tekne mesafesi ve salınım dairesi hesaplanır.
Demirleme: koyun huzuru zincirin ucundadır
Ayvalık adalarında bir koyda geceleme, körfezde öğle yüzmesi ya da balık yerinde durmak; hepsi demire dayanır. Çapa, tekneyi "tutmaz"; doğru zemine gömülür ve zincirin ağırlığı ile yatay çekişi sürdürür. Bu yüzden demirleme üç bileşenin toplamıdır: zemin, kaloma ve oturtma. Çapa tipleri ve ekipman için çapa seçimi; sanal çapa alternatifi için Spot-Lock.
Koy ve zemin seçimi
Koyun rüzgara göre korunaklı olması ilk şart: rüzgar altı kıyı ("lee shore") yerine rüzgarın kıyıdan denize estiği taraf; gece rüzgar dönebileceğinden iki yönü de düşünün (Ege rüzgarları). Zemin: kum ve çamur çapayı gömer ve en iyi tutuşu verir; ot (posidonia) çapayı yüzeyde kaydırır ve koruma altındaki bir bitki örtüsüdür, üstüne demir atılmaz; kaya çapayı takar ve bırakmaz; çakıl orta. Berrak Ege suyunda zemin gözle görülür: açık renk kum, koyu yeşil ot, koyu kahverengi kaya; harita (Navionics) zemin tipini gösterir (deniz haritaları). Derinlik: 4–10 m ideal; çok sığda salınımda karaya, çok derinde kaloma yetmez. Salınım dairesi: verilen kaloma yarıçaplı daire komşu teknelerle ve kayalıkla kesişmemeli.
Kaloma oranı
| Durum | Tam zincir | Zincir + halat | Örnek (5 m su + 1 m pruva) |
|---|---|---|---|
| Öğle molası, sakin, gözetimli | 3–4 × | 5 × | 18–24 m zincir / 30 m halat |
| Gece, orta rüzgar | 5 × | 7 × | 30 m zincir / 42 m halat |
| Kuvvetli rüzgar / fırtına | 7 × ve üstü | 10 × | 42 m+ zincir |
| Dar koy, kıçtan kıyıya halat | 3–4 × | — | Kıç halatı salınımı keser |
Zincir ağırlığı çekişi yatay tutar ve dalga yükünü sönümler (katener); tam halatlı sistemde en az 5–10 m zincir + halat gerekir ve oran artar. Yetersiz kaloma, taramanın bir numaralı nedenidir; "zincir bitti" demir yeri değildir.
Çapayı atma ve oturtma
- Rüzgara (ya da akıntıya) karşı, seçilen noktanın üstünde tekneyi durdurun; ekip pruvada, ırgat ya da elle hazır.
- Çapayı kontrollü indirin (fırlatmayın; zincir çapanın üstüne yığılır); dibe değince tekne hafif tornistanla gerilemeye başlar.
- Gerilerken zinciri düzgün verin; zincir dipte düz yatmalı. İstenen kalomada zinciri tutun (ırgatta kilit / zincir stoperi).
- Tornistanda 1 000–1 500 devirle 20–30 saniye yük verin: zincir gerilir, tekne durur, pruva zincire dönük kalır; kıyıdaki sabit iki nokta hizası değişmiyorsa çapa oturdu. Zincir titriyor ya da tekne geriliyorsa çapa sürüyor: alın, yeniden.
- Zinciri ırgattan alıp bir çapa halatıyla (snubber) koçboynuzuna bağlayın; ırgat yük taşımaz, sarsıntı sönümlenir.
- Demir topu (gündüz) ya da demir feneri (gece) ve chartplotter'da demir alarmı.
Tarama kontrolü ve demir alarmı
Demirledikten sonra ilk yarım saat izleyin: kıyıda iki sabit nesneyi (ağaç ve kaya, ev ve direk) hizalayın; hiza değişiyorsa tarıyorsunuz. Chartplotter'da demir alarmı: çapa noktasını işaretleyin, yarıçapı kaloma + tekne boyu + pay olarak girin (örneğin 30 m zincir + 7 m tekne + 10 m = 47 m); tekne daireden çıkınca alarm çalar. quatix saatte demir alarmı bilekten titreşim verir (quatix). GPS izi (track) salınımı yay biçiminde çizer; yay dışına düz çizgi = tarama. Rüzgar döndüğünde çapa 180° yön değiştirir ve yeniden gömülmesi gerekir; dönüş anında uyanık olun.
Ege usulü: kıçtan kıyıya halat
Dar ve kalabalık koylarda baş demir + kıçtan kıyıdaki kayaya/ağaca uzun halat (30–50 m yüzen halat) standarttır: salınım kesilir, daha çok tekne sığar, tekne kıyıya dik durur. Uygulama: rüzgara karşı (genellikle kıyıya dik) çapayı 3–4 tekne boyu açıkta bırakıp tornistanla kıyıya yaklaşın; bir kişi şişme bot ya da yüzerek halatı kıyıya götürüp bağlar (kaya çevresine kayış/zincir, ağaca zarar vermeden); halat gerilir, çapa oturtulur. Rüzgar yandan esiyorsa iki kıç halatı çapraz. Kıyıdaki halatlar geceleyin görünmez; komşu tekneler ve şişme bot trafiği için ışıklı şamandıra. Ayrıntı için Ayvalık koyları rehberi.
Gece ve rüzgarda demir
Gece: demir feneri açık, seyir fenerleri kapalı (seyir fenerleri); demir alarmı; rüzgar tahmini gece için okunmuş, dönüş bekleniyorsa kaloma artırılmış; motor anahtarı ve ırgat kumandası hazır; kabinde yatmadan önce salınım ve komşu mesafesi son kez kontrol. Rüzgar artınca: kaloma ver, snubber uzat, gerekirse ikinci çapa (V düzeni) ya da motoru çalıştırıp yükü hafiflet; tarama başlarsa ve gece ise motorla tut, kaloma ver, çapayı alıp yeniden atmak son çare (kalabalık koyda karanlıkta manevra riskli). Sığınma kararı için rüzgarlı havada tekne.
Demir alma
Tekneyi motorla yavaşça çapanın üstüne doğru ilerletirken zinciri alın (ırgat tekneyi çekmez, tekne zincire gider); zincir dik olunca kısa bekleme ya da hafif ileri, çapa zeminden çıkar; çıkmıyorsa zinciri gergin tutup tekneyi çapanın ters yönüne dolaştırın (kayaya takılmışsa) ya da tripping line (çapa ucuna bağlı yüzen ip) ile ters çekin. Çapa yüzeye gelince yıkayın (çamur ve ot), yerine kilitleyin, zinciri düzgün sarın. Ot ve kaya zeminde takılma sık olduğundan tripping line önceden bağlanır.
Özetle
Demirleme; doğru koy ve zemin (kum/çamur), derinliğe göre yeterli kaloma (zincirde 4–5, gece ve rüzgarda 5–7 kat), çapayı kontrollü indirip tornistanla oturtma ve kerteriz + demir alarmıyla sürekli kontrolden oluşur. Ege'nin dar koylarında baş demir ve kıçtan kıyıya halat salınımı keser. Rüzgar dönüşünde çapa yeniden gömülmelidir; gece demir feneri ve alarm uyanık tutar. Bayimizde tekne boyuna uygun çapa, zincir, ırgat ve snubber seti bulunur.
- Koy rüzgara ve gece dönüşüne göre korunaklı
- Zemin kum/çamur; ot ve kaya yok
- Derinlik 4–10 m; salınım dairesi boş
- Kaloma: zincir 4–5×, halat 6–7×; gece artır
- Tornistanla oturtuldu; kerteriz sabit
- Snubber bağlı; demir topu / feneri
- Demir alarmı yarıçapı doğru girildi
- Tripping line (ot/kaya) bağlandı
Sık sorulan sorular
Ne kadar zincir verilmeli?
Çapanın tuttuğu nasıl anlaşılır?
Ot üstüne demir atılır mı?
Demir alarmı nasıl ayarlanır?
Edremit’te tekne, deniz motoru, jet ski ve ATV satışı ile servisi yapıyoruz. Bu yazıdaki başlıklar, sezon başında tezgâha en sık gelen işlerden derlendi. Motorunuza özel durumlar için bize yazın.
Bizi tanıyın
