- Meltem (Etesian): Haziran–eylül, kuzey–kuzeydoğu, sabah hafif, 12.00–17.00 arası 15–25 knot, akşam düşer; açık ve bulutsuz havada eser.
- Poyraz: Kuzeydoğu, kış ve geçiş mevsimlerinde soğuk ve sert; körfez güney kıyısını döver.
- Lodos: Güneybatı, kış aylarında yağış ve büyük kabarma; körfez kuzey kıyısı (Akçay, Altınoluk) rüzgar altı kalmaz.
- İmbat: Yaz öğleden sonrası deniz meltemi; İzmir'de ünlü, Edremit'te batı–güneybatıdan hafif.
- Plan: sabah çık, meltemden önce dön; kuzey rüzgarında kuzey kıyıya, güney rüzgarında güney kıyıya sığın.
Ege rüzgarları: neden bu kadar düzenli?
Ege, Balkanlar üzerindeki yüksek basınç ile Anadolu ve Doğu Akdeniz üzerindeki alçak basınç arasında bir koridordur; yaz boyunca bu basınç farkı kuzeyden güneye düzenli bir rüzgar üretir: meltem. Kışın Akdeniz alçak basınçları koridoru ters çevirir ve güneybatıdan lodos, ardından kuzeydoğudan poyraz gelir. Kıyıda ise kara ile deniz arasındaki günlük sıcaklık farkı imbat (deniz meltemi) ve gece kara meltemini yaratır. Bu düzen, tahmin uygulamalarından bağımsız olarak "Ege'de gün nasıl geçer" sorusunun cevabıdır. Genel tahmin okuma için deniz hava durumu; kuvvetler için Beaufort skalası.
Meltem (Etesian)
Yunanca "yıllık" anlamındaki Etesian, Türkçede meltem; haziranda başlar, temmuz–ağustosta en düzenli, eylülde zayıflar. Yön Kuzey Ege'de kuzey–kuzeydoğu. Günlük seyri: gece ve sabah erken hafif (0–2 Bf), 10.00–11.00'den itibaren artar, 13.00–17.00 arası zirve (4–6 Bf, sert günlerde 7), akşam güneşle birlikte düşer. Bulutsuz, kuru ve serin havayla gelir; birkaç gün süren "meltem dönemleri" ve aralarda sakin günler. Kuzeyden esen meltem Edremit Körfezi'nde kuzey kıyısını (Altınoluk, Akçay, Ören'in doğusu) rüzgar altında sakin tutar, körfezin ortasında ve Ayvalık'a doğru köpük başı yapar; Ayvalık–Midilli geçişinde açık su ve büyük dalga. Çıkış planı: sabah 07.00–11.00 en iyi saat; öğleden sonra kuzeye (rüzgara karşı) dönüş yorucu ve yakıt yiyicidir; balık ve jet ski sabah, gezi sabah–erken öğle.
Poyraz ve lodos
Poyraz: Kuzeydoğu; sonbahar–kış–ilkbaharda soğuk, kuru, hamleli; genellikle yüksek basınçla ve açık havayla gelir; kıyıdaki dağ geçitlerinden (Kaz Dağları etekleri) beklenmedik hamleler iner. Körfezde kuzey kıyı sakin, güney açık. Lodos: Güneybatı; kış aylarında Akdeniz alçak basıncının önünde; ılık, nemli, yağışlı, uzun kabarma (swell) getirir; Ege'de fırtına dendiğinde çoğu zaman lodostur (7–9 Bf). Körfezin ağzı güneybatıya açık olduğundan lodosta kabarma körfeze girer, Akçay ve Ören önleri dalgalı olur, marina içleri bile huzursuzdur. Lodos sonrası rüzgar kuzeybatıya (karayel) döner, hava soğur ve temizlenir; bu dönüş anı kısa ve serttir.
İmbat, karayel, kıble, keşişleme
Türk denizciliğinde sekiz ana rüzgar adı: yıldız (kuzey), poyraz (KD), gündoğusu (doğu), keşişleme (GD), kıble (güney), lodos (GB), günbatısı (batı), karayel (KB). İmbat, yaz öğleden sonrası kıyıya doğru esen deniz meltemidir; İzmir'de batı, Edremit'te batı–güneybatıdan hafif; meltemle üst üste gelince yön değişimi yaratır. Karayel kışın lodos sonrası soğuk kuzeybatı; keşişleme ve kıble güneyli, ılık ve nadiren serttir. Gece kara meltemi dağdan denize (Kaz Dağları'ndan körfeze) hafif eser; sabah sakinliği bundan gelir.
| Rüzgar | Yön | Mevsim | Sığınaklı (rüzgar altı) kıyı | Açık (dalgalı) alan |
|---|---|---|---|---|
| Meltem | K–KD | Yaz öğleden sonra | Altınoluk, Akçay, Ören doğusu; Ayvalık iç körfezi | Körfez ortası, Ayvalık dış adalar, Midilli geçişi |
| Poyraz | KD | Kış, geçiş | Kuzey kıyı koyları; Cunda batısı | Körfez güneyi, Ayvalık kuzeyi |
| Lodos | GB | Kış | Ayvalık iç körfezi, Cunda doğu tarafı; Burhaniye önü sınırlı | Körfez ağzı, Akçay–Ören önü, açık deniz |
| Karayel | KB | Lodos sonrası | Kuzeybatıya kapalı koylar | Körfez içi kısa dik dalga |
| İmbat | B–GB hafif | Yaz öğleden sonra | Çoğu yer | Meltemle çakışınca karışık deniz |
Mevsimlere göre plan
- Nisan–mayıs: Değişken; poyraz ve lodos nöbeti, arada sakin günler; su soğuk, tahmin şart.
- Haziran–eylül: Meltem düzeni; sabah çıkış, öğleden sonra sığınak; sert meltem dönemlerinde (3–5 gün) açık geçiş yok.
- Ekim–kasım: En güzel günler ve ilk lodoslar; deniz ılık, rüzgar değişken; barometre takibi.
- Aralık–mart: Lodos–karayel–poyraz döngüsü; sakin pencerelerde kısa çıkış; kışın tekne için kışın tekne kullanımı.
Rüzgara göre tekne kullanımı
Meltemde kuzeye (rüzgara karşı) giderken hız düşer, tekne burnunu döver; trim aşağı, hafif açı ile dalgaya girmek ve dönüşü sabaha almak çözümdür. Rüzgar arkadan gelirken (güneye) dalga üstünde sörf ve kıçtan su alma riski; hız dalgaya uydurulur. Yan rüzgar ve dalga yolcuları en çok yorar; rota kırık çizgiyle (zikzak) planlanır. Ayrıntı için rüzgarlı havada tekne kullanımı; yakıt hesabı için menzil planlama. Bölge rehberleri: Edremit Körfezi, Ayvalık adaları.
Örnek bir yaz günü: Akçay'dan Cunda'ya
Temmuz, tahmin "K 8 knot sabah, 20 knot öğleden sonra". 07.30'da Akçay'dan çıkış, deniz ayna; 09.00'da Ayvalık adalarına varış, Cunda arkasındaki koyda yüzme ve öğle. 12.30'da kuzeyden köpük başları başlıyor; dönüş kararı. Rota kuzeye, rüzgar tam pruvadan: trim aşağı, 15 knot seyir, dalga 0,8 m kısa ve dik; 14.00'te Akçay'a varış, saatte yakıt tüketimi sabahın 1,5 katı. Aynı dönüş 16.00'da 25 knot rüzgarda yapılsaydı iki saat, ıslak kokpit ve yorgun yolcular demekti. Ege'de plan bu kadar basittir: sabah git, meltemden önce dön.
Özetle
Ege rüzgarları düzenlidir ve öğrenilebilir: yazın meltem sabah uyur, öğleden sonra kuzeyden 4–6 Bf eser; kışın lodos güneybatıdan kabarma, poyraz kuzeydoğudan soğuk ve hamle getirir; imbat ve kara meltemi kıyının günlük ritmidir. Edremit Körfezi'nde kuzey rüzgarında kuzey kıyı, güney rüzgarında Ayvalık iç körfezi sığınaktır; körfez ağzı lodosa açıktır. Sabah çıkış, meltemden önce dönüş ve rüzgar altı kıyının tuzağını bilmek, Ege'de tekne planının özüdür.
- Tahmindeki yön ve saatlik kuvvet okundu
- Meltem saati (12.00–17.00) plana işlendi
- Rüzgar altı kıyı ve sığınak koy belirlendi
- Dönüş rotası rüzgara karşıysa süre ve yakıt artırıldı
- Lodos / poyraz uyarısı yoksa çıkış; varsa erteleme
- Barometre ve gökyüzü saatlik kontrol
Sık sorulan sorular
Ege'de meltem ne zaman eser?
Edremit Körfezi'nde hangi rüzgar tehlikeli?
Kuzey rüzgarında nereye sığınılır?
İmbat ile meltem aynı mı?
Edremit’te tekne, deniz motoru, jet ski ve ATV satışı ile servisi yapıyoruz. Bu yazıdaki başlıklar, sezon başında tezgâha en sık gelen işlerden derlendi. Motorunuza özel durumlar için bize yazın.
Bizi tanıyın
