- Zehirli boya, suda kalan teknenin karinasında yosun, midye ve balanus tutunmasını önler; römorkta duran tekneye gerekmez.
- Tipler: sert (hızlı tekneler, sık yıkanan), aşınan/kendini yenileyen (yavaş tekneler, yıllık yenileme), alüminyum uyumlu (bakırsız).
- Uygulama: eski boya temizliği → zımpara → astar (gerekirse) → 2 kat boya → anotlar ve transducer maskeli → üretici süresinde suya.
- Koruyucu ekipman şart: maske, eldiven, gözlük; kapalı alanda havalandırma.
Zehirli boya nedir, neden gerekir?
Suda sürekli kalan bir teknenin karinasına önce ince bir biyofilm, sonra yosun, sonra midye ve balanus tutunur. Bir ay içinde pürüzlenen karina, aynı hızda yüzde 20–30 daha fazla yakıt yakar; sezon sonunda tekne planaya kalkmakta zorlanır ve su emiş ızgaraları tıkanabilir. Zehirli boya (antifouling), içindeki biyosit maddeleri (çoğunlukla bakır bileşikleri) yavaşça salarak bu tutunmayı önler. Römorkta ya da kızakta duran, her çıkıştan sonra sudan çıkan tekneye zehirli boya gerekmez; jelkot ve cila yeterlidir. Marinada ya da şamandırada kalan teknede ise her sezon yenilenmesi gereken bir bakım kalemidir.
Zehirli boya tipleri
Sert (hard) boyalar
Film sert kalır, biyosit yüzeyden salınır. Hızlı teknelerde ve sık yıkanan karinalarda kullanılır; yıllar içinde kat birikir ve ara sıra tamamen kazınması gerekir. Sürat tekneleri, RIB'ler ve sezon içinde karinası fırçalanan tekneler için.
Aşınan / kendini yenileyen (ablative) boyalar
Film suyla ve seyirle yavaşça aşınır, sürekli taze biyosit yüzeyi açılır; kat birikmez, her sezon üstüne uygulanır. Yavaş ve orta hızlı tekneler, uzun süre bağlı duran tekneler için idealdir. Sürtünmeyle (kumsal, römork makarası) çabuk aşınır.
Alüminyum gövde ve kuyruk için
Bakır esaslı boya alüminyumla galvanik çift oluşturur ve gövdeyi yer. Alüminyum tekne, dıştan takma motorun alt kısmı ve kıçtan takma kuyruk üniteleri için bakırsız, alüminyum uyumlu boya ve uygun astar kullanılır. Dıştan takma motorun alt kısmına standart zehirli boya sürmek sık yapılan ve pahalı bir hatadır.
| Tip | Uygun tekne | Avantaj | Dikkat |
|---|---|---|---|
| Sert | Hızlı, sık yıkanan | Dayanıklı film, fırçalanabilir | Kat birikir, periyodik kazıma |
| Aşınan | Yavaş/orta, uzun süre bağlı | Kat birikmez, sürekli etkili | Sürtünmeyle aşınır |
| Alüminyum uyumlu | Alüminyum gövde, motor alt kısmı, kuyruk | Galvanik güvenli | Özel astar şart |
| İnce film / silikon | Yarış, çok hızlı | Pürüzsüz, düşük sürtünme | Pahalı, uygulama hassas |
Yüzey hazırlığı
- Tekneyi karaya alın: Çekek yerinde, sehpada ya da römorkta; karinaya her yönden erişim.
- Yıkayın: Sudan çıkar çıkmaz basınçlı suyla yosun ve midyeyi temizleyin; kuruyunca çok zor çıkar.
- Eski boyayı değerlendirin: Sağlam, pul pul dökülmeyen aşınan boya üstüne yeni kat gelir; kabaran, çatlayan ya da çok kat birikmiş boya kazınır.
- Zımparalayın: Islak zımpara (toz yaymamak için) ile mat yüzey; eski boya tozu zehirlidir, maske şart.
- Ozmoz ve hasar kontrolü: Kabarcık, çatlak, çıplak laminasyon varsa önce onarım ve epoksi astar. Bkz. ozmoz.
- Maskeleyin: Su hattı bandı, anotlar, transducer, hız sensörü, dip tapası ve sacrificial parçalar bantlanır.
- Temizleyin: Tozu alın, üreticinin önerdiği tinerle silin.
Astar gerekir mi?
Daha önce zehirli boya uygulanmış ve sağlam bir yüzeyde çoğunlukla astar gerekmez; aynı tip boya üstüne doğrudan uygulanır. Çıplak jelkot, yeni tekne, farklı tip boyaya geçiş (sertten aşınana), alüminyum gövde ve onarım görmüş bölgelerde üreticinin astarı şarttır. Yeni fiber teknede epoksi astar, ozmoz koruması olarak da işlev görür. Astar ile boya arasındaki üst üste uygulama süresine (overcoat window) uyulur; süre geçerse yüzey tekrar zımparalanır.
Uygulama
- Boyayı iyice karıştırın; biyosit dibe çöker, karıştırılmayan boya etkisiz olur.
- Rulo ile (kısa tüylü, solvent dayanımlı) uygulayın; kenarlar ve zor yerler fırçayla.
- Üreticinin belirttiği kat sayısı: genellikle 2 kat; su hattı, kıç ve omurga gibi çok aşınan yerlere 3. kat.
- Katlar arasında üreticinin kuruma süresine uyun.
- Sehpa ve takoz altında kalan yerler, tekne kaldırılıp son gün boyanır.
- Kullanılan miktar: ürünün metrekare/litre değerine göre; eksik film erken tükenir.
Kuruma ve suya indirme
Her boyanın "suya indirmeden önce en az" ve "en geç" süreleri vardır: erken indirilen boya yumuşak kalır ve dökülür, çok geç indirilen bazı boyalar (özellikle bazı sert tipler) yüzeyde oksitlenir ve etkisini kaybeder. Ürün etiketindeki pencereye uyun; uygulamayı suya indirme tarihine göre planlayın.
Güvenlik ve çevre
Zehirli boya adı üstünde zehirlidir: uygulama ve zımparada maske (partikül ve solvent), eldiven, gözlük ve tulum kullanılır; kapalı alanda havalandırma şarttır. Zımpara tozu ve boya artıkları denize ya da toprağa karışmamalı; çekek yerinin atık toplama düzenine uyulur. Çocuklar ve evcil hayvanlar çalışma alanından uzak tutulur.
Ege'de zehirli boya: sıcak su, durgun marina
Ege'nin yaz aylarında marina suyu ısınır ve durgunlaşır; bu, yosun ve balanus için ideal ortamdır. Kuzey Avrupa'da iki sezon dayanan bir boya burada bir sezonda tükenebilir. Boya seçerken sıcak su ve yoğun kirlenme koşulları için önerilen, biyosit oranı yüksek ürünleri tercih edin; aşınan boyada üçüncü katı su hattına ve kıça mutlaka uygulayın. Marinada kıyı elektriğine bağlı teknelerde kaçak akım, zehirli boyanın erken kabarmasına ve anotların hızlı erimesine yol açar; boya sorununu tek başına değerlendirmeyin, anot ve elektrik kontrolüyle birlikte bakın. Bkz. anot ve korozyon.
Sezon ortası karina temizliği
Boya düzgün uygulanmış olsa da sıcak ve durgun suda sezon ortasında karina hafifçe kirlenir. Dalıp yumuşak süngerle silmek (sert fırça aşınan boyayı götürür) yakıt tüketimini geri getirir; su emiş ızgaraları ve transducer yüzeyi de temizlenir. Bkz. yakıt tüketimi.
- Tekne suda mı kalacak? (Değilse boya gerekmez.)
- Boya tipi tekneye ve gövde malzemesine uygun mu (alüminyum: bakırsız)?
- Eski boya değerlendirildi: üstüne mi, kazıma mı?
- Islak zımpara, maske, eldiven, havalandırma hazır mı?
- Anotlar, transducer, su hattı maskelendi mi?
- Astar gerekli mi, süre penceresine uyuldu mu?
- 2 kat + aşınan bölgelere 3. kat uygulandı mı?
- Suya indirme tarihi kuruma penceresine uygun mu?
Sık sorulan sorular
Zehirli boya kaç yıl dayanır?
Dıştan takma motorun alt kısmına zehirli boya sürülür mü?
Eski boyanın üstüne yeni boya sürebilir miyim?
Zehirli boya uygulamasını kendim yapabilir miyim?
Edremit’te tekne, deniz motoru, jet ski ve ATV satışı ile servisi yapıyoruz. Bu yazıdaki başlıklar, sezon başında tezgâha en sık gelen işlerden derlendi. Motorunuza özel durumlar için bize yazın.
Bizi tanıyın
