- Boyut: her 1–1,5 metre tekne boyu için yaklaşık 2,5 cm usturmaça çapı; 5–6 m tekne için 15–20 cm çap, 50–60 cm boy.
- Sayı: küçük teknede en az 3, orta teknede 4–6; iki yanda da asılacaksa iki katı ya da taşınabilir set.
- Yerleşim: teknenin en geniş noktasında ve baş-kıç dönüşlerinde; iskele yüksekliğine göre, yalpada kaymayacak şekilde.
- Tip: silindir (iskele, bordadan asma), küresel (büyük tekne, yalpalı yanaşma), düz (uzun süreli bağlama, kayık iskelesi).
Usturmaça neden küçümsenir?
Usturmaça, teknenin "olsa iyi olur" değil "olmazsa olmaz" ekipmanıdır; ama çoğu teknede tekneyle gelen iki küçük usturmaça yıllarca kullanılır. Rüzgârlı bir gecede iskeleye bağlı tekne, saatlerce bordasıyla iskeleye sürtünür; usturmaça yoksa ya da kaymışsa sabaha jelkot çizilmiş, küpeşte aşınmıştır. Komşu tekneye aborda olurken usturmaça iki teknenin de bordasını korur. Doğru boyda, yeterli sayıda ve doğru asılmış usturmaça, teknenin en ucuz sigortasıdır. Ürünler için halat ve usturmaça.
Boyut: kaç santim?
Pratik kural: teknenin her 1–1,5 metresi için yaklaşık 2,5 cm çap. 4 metre tekne için 10–12 cm, 5–6 metre için 15–20 cm, 7–8 metre için 20–25 cm çap; uzunluk çapın yaklaşık üç-dört katı (15 cm çap için 50–60 cm). Ağır tekneler, yüksek bordalı tekneler ve dalgalı iskelelerde bir boy büyük seçilir. Küçük usturmaça yalpada ezilip işlevini kaybeder; büyük usturmaça yalnızca yer kaplar. Bayide "tekneye uysun diye" küçük alınan usturmaça, ilk fırtınada fark edilen hatadır.
| Tekne | Çap | Uzunluk | Sayı (tek yan) |
|---|---|---|---|
| 3 – 4,5 m | 10 – 13 cm | 40 – 45 cm | 3 |
| 4,5 – 6 m | 15 – 20 cm | 50 – 60 cm | 3 – 4 |
| 6 – 7,5 m | 20 – 22 cm | 60 – 70 cm | 4 – 5 |
| 7,5 – 9 m | 22 – 25 cm | 70 – 80 cm | 5 – 6 |
Tipler
Silindir (iki gözlü)
En yaygın tip; iki ucundaki gözlerle dikey asılır ya da yatay bağlanır. İskelede ve tekneler arasında her işi görür; motorlu tekneler için standarttır.
Küresel (top)
Büyük çaplı top usturmaça; yalpalı yanaşmalarda ve yüksek bordalı teknelerde geniş temas alanı verir, yuvarlanarak sürtünmeyi azaltır. Büyük tekneler ve şamandıra bağlaması için; küçük teknede yer sorunu.
Düz / plaka
Uzun süreli bağlamada, düz iskele kenarında ve dar yerlerde; şişirme yok, yer kaplamaz, darbe emişi sınırlı. Kalıcı bağlama yerinde iskeleye sabitlenen tipleri de vardır.
Özel biçimler
Baş usturmaçası (pruvanın altına takılan), köşe usturmaçası (aynayı ve kıç köşeleri korur), iskeleye monte edilen sabit tamponlar, şişme bot ve RIB için tüp koruyucu şeritler.
Kaç tane?
Bir yana yanaşmak için en az üç usturmaça: biri teknenin en geniş yerinde, biri baş dönüşünde, biri kıç dönüşünde. Orta boy teknede dört-altı. Marinada her iki yana yanaşma ihtimali varsa iki katı taşınır ya da yanaşma tarafına göre taşınabilir set kullanılır. Yedek bir büyük usturmaça, sert yanaşmada ve komşu tekneye aborda olurken elden atılmak için elde tutulur; bu "elde usturmaça" alışkanlığı, birçok çiziği önler.
Yerleşim
- Yükseklik: Usturmaçanın merkezi iskele kenarıyla aynı hizada; yüzer iskelede sabit, sabit iskelede gelgit ve dalga için biraz aşağı-yukarı payı.
- Yatay konum: Teknenin en geniş noktası (bordanın iskeleye ilk değdiği yer) mutlaka; baş ve kıç dönüşlerinde birer tane.
- Dikey mi yatay mı: Düz iskelede dikey; kazıklı ya da köşeli iskelede yatay (kazığa karşı) asılır.
- Bağlama noktası: Korkuluk, vardavela ya da usturmaça halkası; halatı koç boynuzuna değil, düşey bir noktaya bağlayın ki yalpada usturmaça yerinde kalsın.
- Tekneye yanaşmada: Her iki teknenin en geniş noktaları hizalanır; usturmaçalar iki tekne arasında, küçük teknenin bordasına.
Usturmaça nasıl bağlanır?
Korkuluğa ya da vardavelaya kazık bağı (clove hitch) ya da usturmaça bağı ile, yüksekliği ayarlanabilecek biçimde. Kalıcı bağlamada kazık bağının üstüne bir yarım kazık eklenir. Usturmaça ipi 5–8 mm, en az 1,5 metre; tek gözlüde üst gözden, iki gözlüde yatay asmada iki uçtan. Usturmaça kancaları ve klipsler pratiktir ama rüzgârda açılabilir; düğüm daha güvenlidir. Düğümler için halat ve düğüm yazısı.
Şişirme ve bakım
Usturmaça sert değil "sıkı" şişirilir: elle bastırınca bir-iki santim esnemeli. Fazla şişirilmiş usturmaça darbeyi emmez ve valften kaçırır; yumuşak usturmaça ezilir. Sıcakta basınç artar, soğukta düşer; sezon içinde kontrol edilir. Tuz ve kir usturmaçayı kararttığı gibi borda jelkotunu da çizer; sezonda birkaç kez sabunlu suyla yıkayın, siyah izler için usturmaça temizleyici kullanın. Kılıf (usturmaça çorabı) hem usturmaçayı hem bordayı korur ve siyah iz bırakmaz. Kışın havası biraz alınmış, temiz ve gölgede saklanır; UV koruyucu ömrü uzatır. Valfi kaçıran usturmaça iğneyle şişirilip valf değiştirilir; çatlayan usturmaça yenilenir.
Ege marinalarında usturmaça pratiği
Ege'de marinaların çoğu kıçtan bağlama düzeniyle çalışır: tekne kıçını iskeleye verir, baş tarafı tonoz halatına bağlanır, iki yanda komşu tekneler vardır. Bu düzende usturmaça yalnızca iskele için değil, her iki yandaki komşular için asılır: her yana en az iki-üç usturmaça, komşu teknenin borda yüksekliğine göre ayarlanmış. Kıçta, aynayı iskeleden koruyan köşe usturmaçaları ya da yatay bir usturmaça gerekir. Öğleden sonra meltemi marinada tekneleri yana bastırır; komşuyla aranızdaki usturmaça bir sezon boyunca iki teknenin jelkotunu korur. Komşu teknede usturmaça yoksa sizinki iki tekneyi de korur — bu yüzden yedek taşımak yalnız sizin için değildir.
Sık yapılan hatalar
- Küçük ve az usturmaça: yalpada ezilir, borda iskeleye değer.
- Koç boynuzuna bağlamak: yalpada usturmaça kayar ve iskelenin üstüne çıkar.
- Yanaştıktan sonra asmaya çalışmak.
- Seyirde sarkık bırakmak: halat pervaneye dolanabilir.
- Kirli usturmaça: bordaya siyah iz, jelkota çizik.
- Tek yana usturmaça asıp iki yana yanaşmak zorunda kalmak.
- Çap tekne boyuna uygun mu (5–6 m: 15–20 cm)?
- Tek yan için en az 3, orta teknede 4–6 adet var mı?
- Yedek "elde usturmaça" hazır mı?
- Bağlama ipleri yeterli uzunlukta, düğümler ayarlanabilir mi?
- Basınç sıkı ama esnek mi?
- Usturmaçalar temiz, kılıflı ya da yıkanmış mı?
- Yanaşmadan önce asılıp ayrılırken toplanıyor mu?
Sık sorulan sorular
5 metre tekne için kaç santim usturmaça?
Usturmaça dikey mi yatay mı asılır?
Usturmaça bordada siyah iz bırakıyor, nasıl önlerim?
Şişme bot ve RIB için usturmaça gerekir mi?
Edremit’te tekne, deniz motoru, jet ski ve ATV satışı ile servisi yapıyoruz. Bu yazıdaki başlıklar, sezon başında tezgâha en sık gelen işlerden derlendi. Motorunuza özel durumlar için bize yazın.
Bizi tanıyın
