- Bağlama ve çapa halatı için naylon (esner, darbe emer); yelken ve sabit uygulamalar için polyester; suda yüzmesi gereken kısa işler için polipropilen (UV'de çabuk çürür).
- Çap: 5–6 m tekne için 10–12 mm bağlama, 12–14 mm çapa halatı; uzunluk tekne boyunun 1,5 katı bağlama, derinliğin 5 katı çapa.
- Set: 4 bağlama halatı, 1 çapa halatı, 1 uzun yedek (çekme/kurtarma), usturmaça ipleri.
- Altı düğüm yeter: izbarço, kazık bağı, koç boynuzu voltası, sancak bağı, iki yarım kazık, usturmaça bağı.
Tekne halatı malzemesi
Üç ana malzeme vardır ve her biri farklı iş içindir. Naylon esner (yükte yüzde 15–25 uzar), darbeyi emer, güneşe ve aşınmaya iyi dayanır; bağlama ve çapa halatının doğru malzemesidir — dalgada teknenin sarsıntısını yumuşatır. Islanınca biraz sertleşir ve gücü hafif düşer. Polyester az esner, UV'ye çok dayanıklıdır, ıslakken gücünü korur; yelken ıskotası ve az esnemesi istenen yerler içindir; bağlamada da kullanılır ama darbeyi naylon kadar emmez. Polipropilen hafiftir ve yüzer; ucuzdur; güneşte hızla çürür ve kaygandır. Su kayağı halatı, can simidi halatı ve kısa süreli işler için uygundur; bağlama ve çapa halatı olarak kullanılmamalıdır — bir sezonda liflenir ve kopar.
Üç kollu mu, örgülü mü?
Üç kollu (bükümlü) halat ucuz, kolay dikilir (göz yapılır), esnektir ve klasik bağlama halatıdır. Örgülü (double braid) halat daha yumuşak tutulur, düğüm tutar, aşınmaya dayanır ve daha pahalıdır; bağlama ve çapa halatında her ikisi de kullanılır. Kaplamalı halatlar (örgü kılıf içinde ayrı öz) daha pahalıdır ve yelkenli donanımında yaygındır. Motorlu tekne için üç kollu naylon çapa halatı ve örgülü ya da üç kollu naylon bağlama halatı yeterlidir.
Çap ve uzunluk
| Tekne | Bağlama halatı çapı | Bağlama uzunluğu | Çapa halatı çapı | Çapa halatı uzunluğu |
|---|---|---|---|---|
| 3 – 4,5 m | 8 – 10 mm | 6 m × 4 | 10 – 12 mm | 40 m |
| 4,5 – 6 m | 10 – 12 mm | 8 m × 4 | 12 – 14 mm | 50 m |
| 6 – 7,5 m | 12 – 14 mm | 10 m × 4 | 14 – 16 mm | 60 m |
| 7,5 – 9 m | 14 – 16 mm | 12 m × 4 | 16 – 18 mm | 70 m + |
Çapı büyük seçmek zarar vermez; ince halat ise koç boynuzunda aşınır ve yükte kopar. Bağlama halatının uzunluğu, teknenin boyunun yaklaşık 1,5 katı; en az ikisi daha uzun olmalı (kıç ve baş pruva halatları çaprazlama için). Çapa halatı en az kullanılan derinliğin 5 katı. Uzun bir yedek halat (20–30 m) çekme, kurtarma ve kıç demiri için teknede bulunur.
Halat seti: teknede ne olmalı?
- 4 bağlama halatı (baş, kıç, iki pruva/çapraz) — naylon, gözlü ya da düz uçlu.
- 1 çapa halatı (zincirle birlikte) — naylon, üç kollu.
- 1 uzun yedek halat — çekme, kurtarma, kıç çapası.
- Usturmaça ipleri — 5–6 mm, her usturmaça için.
- Kısa ipler — depo, soğutucu ve eşya bağlamak için.
- Çapa kurtarma halatı ve şamandıra.
Altı temel düğüm
1. İzbarço (bowline)
Halatın ucunda sabit, kaymayan bir göz yapar; usturmaçayı korkuluğa, halatı babaya ve şamandıraya bağlamak için. Yük altında sıkışmaz, çözülmesi kolaydır. "Tavşan delikten çıkar, ağacın arkasından dolanır, deliğe geri girer." Denizcinin bilmesi gereken tek düğüm varsa budur.
2. Kazık bağı (clove hitch)
Halatı bir kazığa, babaya ya da korkuluğa hızla bağlamak için iki dönüşlü basit bağ; usturmaça asmada en çok kullanılan düğümdür. Yük değişince kayabilir; kalıcı bağlamada üstüne bir yarım kazık eklenir.
3. Koç boynuzu voltası (cleat hitch)
Halatı koç boynuzuna bağlamanın doğru yolu: önce boynuzun dibinden tam bir tur, sonra sekiz biçiminde bir-iki çapraz, son çaprazda halatın ucu altından geçirilerek kilit. Fazla tur, sarma yığını ve çözülmeyen kilit yapmayın; iki sekiz ve bir kilit yeter. İskelede en çok yanlış yapılan düğümdür.
4. Sancak bağı (sheet bend)
İki farklı kalınlıkta halatı birbirine eklemek için; çekme halatını uzatırken ve iki halatı birleştirirken. Düz düğüm (reef knot) farklı kalınlıklarda kayar; sancak bağı kaymaz.
5. İki yarım kazık (round turn and two half hitches)
Halatı halkaya, korkuluğa ya da babaya güvenle bağlar; önce tam bir tur (yükü alır), sonra iki yarım kazık. Çapa halatını çapa kilidine, tekneyi halkaya bağlamada kullanılır; yük altında da çözülebilir.
6. Usturmaça bağı
Kazık bağının usturmaça için hızlı ve ayarlanabilir sürümü; korkuluğa tek elle atılır, yüksekliği ayarlanır. Usturmaça yüksekliğini iskeleye göre ayarlamanın pratik yolu. Usturmaça konusunu ayrı yazıda ele aldık.
Halat bakımı ve yenileme
Halat tuzla sertleşir, kumla içten aşınır, güneşle çürür. Sezon başında ve sonunda tatlı suda yıkayın (yumuşak deterjanla, çamaşır makinesinde file içinde de olur), gölgede kurutun, kangal yapıp asın. Aşınmış, tüylenmiş, sertleşmiş ya da çekirdeği görünen halatı yenileyin; bağlama halatı teknede en ucuz sigortadır. Halatın koç boynuzu ve iskele kenarına sürttüğü yerlere koruyucu hortum ya da kılıf geçirin; sürtünme halatı bir sezonda keser. Halat uçlarını yakarak ya da bantla bitirin; açılan uç kısa sürede liflenir.
Sık yapılan hatalar
- Polipropilen "ucuz mavi ip"le tekne bağlamak: bir sezonda çürür.
- Koç boynuzuna on tur sarıp kilitlemeden bırakmak: gevşer, çözülmez ya da ikisi birden.
- Halatı iskele kenarına sürtük bırakmak: keser.
- Tek halatla bağlamak: rüzgâr dönünce tekne iskeleye vurur; en az dört halat ve çapraz.
- Çapa halatını zincirsiz kullanmak: çapa dik çekilir, tutmaz.
- Halatı güvertede güneşte kangal bırakmak: UV çürütür; dolapta saklayın.
- 4 bağlama halatı naylon, doğru çapta ve uzunlukta mı?
- Çapa halatı naylon, zincirli ve derinliğin 5 katı mı?
- Uzun yedek halat ve usturmaça ipleri teknede mi?
- Halatlarda aşınma, sertleşme, liflenme var mı?
- Sürtünme noktalarında kılıf var mı?
- İzbarço, koç boynuzu voltası ve kazık bağı gözü kapalı yapılabiliyor mu?
- Halatlar sezon sonunda yıkanıp kuru saklanıyor mu?
Sık sorulan sorular
Tekne halatı için en iyi malzeme hangisi?
Kaç halat taşımalıyım?
Halat kaç yılda yenilenir?
Hangi düğümü ilk öğrenmeliyim?
Edremit’te tekne, deniz motoru, jet ski ve ATV satışı ile servisi yapıyoruz. Bu yazıdaki başlıklar, sezon başında tezgâha en sık gelen işlerden derlendi. Motorunuza özel durumlar için bize yazın.
Bizi tanıyın
