- Üst sınır: teknenin üretici plakasındaki azami güç. Bunu aşmayın.
- Alt sınır: teknenin tam yüklü hâlde planaya kalkıp orada kalabildiği güç.
- Pratik hedef: azami gücün yüzde 70-80'i. Çok kişiyle ve yükle çıkıyorsanız üst bölge, tek başınıza balığa gidiyorsanız alt bölge.
- Deplasman (planaya kalkmayan) teknelerde hesap farklıdır: hız değil itiş gücü aranır.
Tekne motoru kaç beygir olmalı: neden tek cevap yok?
Bu, bayide en çok duyduğumuz sorudur ve dürüst cevabı "tekneye bağlı"dır. Beş metrelik hafif bir alüminyum tekne 40 beygirle uçarken, aynı boyda ağır lamine bir fiber tekne 60 beygirle zar zor planaya kalkabilir. Doğru güç; teknenin boyu ve ağırlığı, üretici plakasındaki sınır, taşıyacağınız yük ve kullanım şeklinizin (balık, gezi, su sporu) bileşkesidir. Aşağıda bu bileşenleri sırayla ele alıyoruz.
1. Üretici plakası: üst sınır
Seri üretim her teknenin üzerinde bir plaka bulunur. Plakada teknenin taşıyabileceği azami kişi sayısı, azami yük ve azami motor gücü yazar; bazı plakalarda azami motor ağırlığı da belirtilir. Bu değer teknenin ayna mukavemeti, denge ve seyir güvenliği hesabıyla belirlenmiştir. Sınırı aşmak teknenin tasarım dışına çıkması demektir; sigorta ve denetim açısından da sorun yaratır. Plakası olmayan ya da yerli yapım teknelerde üreticiden yazılı bilgi isteyin.
2. Planaya kalkış: alt sınır
Planaya kalkan bir tekne suyun üzerinde kayar; kalkmayan tekne suyu yarmaya çalışır. Yarma rejiminde yakıt tüketimi en yüksek, hız en düşük, manevra en zordur. Bu nedenle motorun gücü, teknenin gerçek kullanımdaki yüküyle planaya kalkmasına ve orta devirde orada kalmasına yetmelidir. "Boşken kalkıyor" yeterli değildir; dört kişi, soğutucu, yakıt ve balık takımı bindiğinde de kalkmalıdır.
Yüklü ağırlığı hesaplamak
Teknenin boş ağırlığına motor, yakıt (litre başına yaklaşık 0,75 kg), su, yolcular ve eşya eklenir. Örnek: 5,5 metre konsol tekne boş 600 kg, motor 170 kg, 80 litre yakıt 60 kg, dört kişi 320 kg, eşya 60 kg — toplam yaklaşık 1.200 kg. Bu ağırlığın planaya rahat kalkması için genel deneyim, her 20-25 kilogram için yaklaşık 1 beygir öngörür; yani 50-60 beygir alt sınır, 90-115 beygir rahat bölgedir. Bu oran gövde biçimine göre değişir; derin V gövdeler daha çok güç ister.
3. Kullanım şekli
- Balıkçılık (tek-iki kişi, kıyıya yakın): Alt-orta bölge yeterlidir; düşük devirde sessiz çalışma ve trolling kabiliyeti öne çıkar.
- Aile gezisi (dört-altı kişi, koydan koya): Orta-üst bölge; yüklü kalkış ve rezerv güç için.
- Su sporları (wakeboard, su kayağı, sürüklenen şişme): Üst bölge; ani kalkış ve tork gerekir.
- Uzun rota, açık deniz: Üst bölge ve dalgada rezerv güç; çoğu zaman çift motor değerlendirilir.
4. Tekne tipine göre kaba rehber
| Tekne | Boy | Alt sınır | Rahat bölge |
|---|---|---|---|
| Şişme bot | 2,5 – 3,3 m | 2,5 – 5 HP | 6 – 15 HP |
| Fiber balıkçı teknesi | 4 – 5 m | 9,9 – 15 HP | 20 – 40 HP |
| Konsol tekne | 5 – 6 m | 40 – 50 HP | 60 – 115 HP |
| RIB | 5 – 6,5 m | 50 – 70 HP | 90 – 150 HP |
| Kabinli gezi teknesi | 7 – 9 m | 150 HP | 200 – 300 HP |
5. Deplasman tekneler: hız değil itiş
Yelkenliler, ağır ahşap tekneler ve bazı balıkçı tekneleri planaya kalkmaz; gövde hızları boylarıyla sınırlıdır. Bu teknelerde daha fazla beygir daha fazla hız getirmez; gereken şey düşük devirde yüksek itiştir. Yüksek itiş (high thrust) motorlar aynı beygirde daha büyük pervane ve düşük dişli oranıyla gelir. Sekiz metrelik bir yelkenli için 9,9-25 beygirlik yüksek itiş motor çoğunlukla yeterlidir.
6. Sık yapılan üç hata
Eksik güç: "ucuza kaçtım"
Bir kademe küçük motor ilk günde para kazandırır, sonra her çıkışta yüksek devirde daha fazla yakıt yakar ve motoru daha çok yıpratır. Ayrıca yüklü kalkışta zorlanan tekne dalgada güvensizdir.
Fazla güç: "olsun, rezerv"
Plakayı aşan güç tekne için tasarım dışıdır. Aşmasa bile gereğinden büyük motor daha ağırdır; kıçı batırır, burnu kaldırır, yakıt yakar. Küçük teknelerde motor ağırlığı plakadaki azami ayna yükünü aşabilir.
Pervaneyi unutmak
Güç doğru olsa bile yanlış hatveli pervane motoru ya boğar ya boşa döndürür. Motorun tam gazda el kitabındaki devir aralığına ulaşıp ulaşmadığını ölçün; pervane rehberimizde ayrıntı var.
Üç örnek tekne, üç karar
Örnek 1 — 4,6 metre fiber balıkçı teknesi, plaka 40 HP. Sahibi çoğunlukla tek başına, bazen iki kişi kıyı balıkçılığına çıkıyor. Boş ağırlık 350 kg; motor, yakıt ve iki kişiyle yaklaşık 650 kg. 20 beygir yeterli, 25-30 beygir rahat bölge. Plakanın yüzde 70'i olan 25-30 beygir, hem planaya rahat kalkar hem rölantide sessiz trolling yapar.
Örnek 2 — 5,8 metre konsol tekne, plaka 115 HP. Yaz boyunca dört-beş kişilik aileyle koydan koya gezi, ara sıra çocuklar için şişme çekme. Yüklü ağırlık 1.300 kg civarı. 60 beygir alt sınır ama yüklü kalkışta zorlanır; 90 beygir rahat bölge, 115 beygir su sporu için tork verir. Karar: 90-115 arası, bütçeye göre.
Örnek 3 — 8 metre yelkenli, deplasman gövde. Hız aranmıyor; limana girip çıkmak ve rüzgârsız günde rota yapmak gerekiyor. Burada beygir yerine itiş sorulur: 9,9-20 beygirlik yüksek itiş bir motor yeterlidir; büyük pervane ve düşük dişli oranı ağır gövdeyi rüzgâra karşı iter.
Karar verme listesi
- Plakadaki azami güç ve azami motor ağırlığı not edildi mi?
- Tekne boş ağırlığı + motor + yakıt + yolcu + eşya toplandı mı?
- En kalabalık çıkış senaryosu düşünüldü mü?
- Kullanım şekli (balık / gezi / su sporu / rota) belirlendi mi?
- Azami gücün yüzde 70-80'ine denk gelen model seçildi mi?
- Deplasman tekne ise yüksek itiş model değerlendirildi mi?
- Pervane deneme sürüşünde devir okumasıyla doğrulanacak mı?
Sık sorulan sorular
Plakadaki azami gücü takmak zorunlu mu?
Tekne boyu ile beygir gücü arasında formül var mı?
Çift motor mu, tek büyük motor mu?
Edremit’te tekne, deniz motoru, jet ski ve ATV satışı ile servisi yapıyoruz. Bu yazıdaki başlıklar, sezon başında tezgâha en sık gelen işlerden derlendi. Motorunuza özel durumlar için bize yazın.
Bizi tanıyın
