- Bujiler el kitabındaki periyotta (çoğunlukla 100–200 saat ya da yılda bir kontrol) değişir; sezon başında sökülüp okunur.
- Açık kahverengi izolatör normaldir; siyah kuru kurum zengin karışım, beyaz ve erimiş elektrot fakir karışım ya da hararet, yağlı siyah ise yağ yakma demektir.
- Doğru buji: el kitabındaki tip ve ısı değeri; tırnak aralığı ölçülür, tork değerinde sıkılır.
- Teknede yedek buji seti ve anahtarı taşımak, en ucuz sahada kurtarma aracıdır.
Bujinin motordaki rolü
Buji, bobinden gelen yüksek gerilimi silindirin içinde bir kıvılcıma çevirir ve karışımı ateşler. Her çalışma saati binlerce kez ateşleyen elektrot yavaş yavaş aşınır; tırnak aralığı açılır, kıvılcım zayıflar. Motor zor çalışır, rölantide tekler, yüksek devirde güç kaybeder. Bujinin bir de ikinci görevi vardır: silindirin içinde ne olduğunu dışarı yansıtmak. Sökülen bujinin izolatör rengi ve elektrot durumu, karışımın zengin mi fakir mi olduğunu, motorun yağ yakıp yakmadığını, hararet yapıp yapmadığını söyler.
Deniz motoru buji ne zaman değişir?
Üreticiler genellikle belirli bir saat periyodu verir; çoğu dört zamanlı dıştan takma motorda 100-200 saatte bir değişim, her sezon başında kontrol önerilir. İki zamanlı motorlarda bujiler daha çabuk kirlenir ve daha sık değişir. Saat dolmasa bile şu belirtiler bujiye bakmayı gerektirir: soğuk çalıştırmada zorlanma, düzensiz rölanti, gaz alırken tekleme, yüksek devirde güç kaybı ve yakıt tüketiminde açıklanamayan artış. Bujiyi sökmek ucuz ve hızlı bir teşhis olduğundan, ateşleme şüphesinde ilk bakılan yerdir.
Buji okuma: renk ne anlatır?
| Görünüm | Anlamı | Ne yapmalı |
|---|---|---|
| Açık kahverengi / gri izolatör | Normal yanma | Periyoda göre değiştir |
| Kuru siyah kurum | Zengin karışım, kısa çalışma, jikle fazla | Karbüratör/jikle ayarı, hava filtresi, uzun seyir |
| Yağlı, ıslak siyah | Yağ yakma (segman, supap keçesi) ya da 2 zamanlıda fazla yağ | Kompresyon testi; karışım oranı |
| Beyaz, kabarcıklı izolatör, erimiş elektrot | Fakir karışım, hararet, yanlış ısı değeri | Yakıt akışı, soğutma, buji tipi kontrolü |
| Benzinle ıslak | Boğulmuş motor ya da ateşleme yok | Kurut, kıvılcım testi |
| Aşınmış, yuvarlanmış elektrot | Ömrü dolmuş | Değiştir |
| Çatlak izolatör | Darbe ya da yanlış tork | Değiştir; sıkma torkuna dikkat |
Birden fazla silindirli motorda bujileri sökerken hangi silindirden çıktığını işaretleyin. Bir bujinin diğerlerinden farklı görünmesi, o silindire özgü bir sorunu (enjektör, kompresyon, bobin) gösterir ve teşhisi çok kolaylaştırır.
Isı değeri ve tip
Buji üzerindeki kod, diş ölçüsünü, uzunluğunu ve ısı değerini gösterir. Isı değeri bujinin ısıyı ne kadar hızlı attığını belirler: "sıcak" buji düşük devirde kendini temiz tutar, "soğuk" buji yüksek devirde aşırı ısınmaz. Üreticinin belirttiği ısı değeri motorun kullanımına göre hesaplanmıştır; "daha iyi olsun" diye farklı değer takmak ya erken ateşlemeye ya da kurumlanmaya yol açar. Bujiyi el kitabındaki kodla ya da eşdeğer tablosuyla alın; direnç (R) tipi isteniyorsa dirençsiz buji elektronik ateşlemeyi bozabilir.
Tırnak aralığı
Elektrotlar arasındaki mesafe (tırnak aralığı) el kitabında yazar; yeni buji fabrikadan doğru aralıkla gelse de sevkiyatta değişebilir, bu yüzden takmadan önce sentil ile ölçülür. Aralık dar ise kıvılcım zayıf, geniş ise bobin zorlanır. Ayar, yan elektrot hafifçe bükülerek yapılır; merkez elektrota ve izolatöre baskı uygulanmaz. İridyum bujilerde aralık genellikle ayarlanmaz; hasar riski vardır.
Değişim nasıl yapılır?
- Motor soğukken çalışın; sıcak alüminyum kapakta diş sıyırma riski yüksektir.
- Buji kablolarını sırayla işaretleyin, başlığından tutarak çekin (kablodan çekmeyin).
- Buji çevresindeki tuzu ve kiri fırçayla temizleyin; sökülünce silindire düşmesin.
- Buji anahtarıyla sökün; her bujiyi çıktığı silindire göre dizin ve okuyun.
- Yeni bujinin tırnak aralığını ölçün; dişlere ince bir tabaka anti-seize (üretici izin veriyorsa) sürün.
- Elle dişe oturana kadar çevirin — zorlanıyorsa çapraz dişlidir, sökün.
- El kitabındaki torkla sıkın; tork anahtarı yoksa contalı bujide elle oturduktan sonra yaklaşık çeyrek-yarım tur.
- Kabloları takın; başlığın "klik" diye oturduğunu duyun.
Buji kabloları ve bobin
Yeni bujiyle sorun geçmiyorsa ateşleme sisteminin diğer parçalarına bakılır: buji başlıkları (tuzdan oksitlenir, direnç artar), kablolar (izolasyon çatlağı, gövdeye kaçak), bobin (ısınınca zayıflayan bobin "sıcakken tekliyor" tablosu yapar). Kıvılcım testi basittir: buji kabloya takılı, gövdeye temas ederken marşa basılır ve mavi, keskin bir kıvılcım aranır. Sarı, zayıf kıvılcım bobin ya da kablo sorunudur. Yakıt buharı varken bu test yapılmaz.
İki zamanlı motorlarda buji
İki zamanlı deniz motorunda yağ yakıtla birlikte yandığından bujiler dört zamanlıya göre daha çabuk kurumlanır; özellikle uzun süre rölantide ya da düşük devirde çalışan motorlarda (trolling) buji birkaç saatte siyahlaşabilir. Bu motorlarda arada bir birkaç dakika yüksek devirde gitmek bujileri temizler. Yağ karışım oranı fazla ise ("biraz fazla olsun, motoru korur" yaklaşımı) kurumlanma hızlanır ve buji ömrü kısalır; el kitabındaki oran en doğrusudur. İki zamanlıda iki set yedek buji taşımak abartı değildir; bir boğulmada ıslak bujileri yeni setle değiştirip devam etmek, ıslak bujiyi kurutmaya çalışmaktan hızlıdır.
Teknede yedek buji
Bir set yedek buji, buji anahtarı ve küçük bir sentil, teknenin arıza çantasının en ucuz ve en işe yarar parçalarıdır. Yedek setin tipi ve ısı değeri motordaki bujiyle aynı olmalı; "elimde başka buji vardı" ile takılan yanlış buji sahada ikinci bir sorun yaratır. Boğulmuş bir motorda ıslak bujileri yenisiyle değiştirmek limana dönmenin en hızlı yoludur. Yedek bujiyi kapalı kutusunda, nemden uzak tutun; tuzlu havada açıkta duran yedek buji birkaç ayda oksitlenir.
- Buji tipi ve ısı değeri el kitabındakiyle aynı mı?
- Tırnak aralığı ölçüldü mü?
- Sökülen bujiler silindir sırasıyla okundu mu?
- Farklı görünen silindir var mı? Not edildi mi?
- Dişler temiz, tork doğru mu?
- Kablo başlıkları oturdu, oksit yok mu?
- Yedek buji seti teknede mi?
- Değişim tarihi ve saati bakım kaydına yazıldı mı?
Sık sorulan sorular
Deniz motoru buji kaç saatte değişir?
Bujiyi temizleyip tekrar kullanabilir miyim?
Bir silindirin bujisi diğerlerinden farklı görünüyor, ne anlama gelir?
Bujiyi hangi torkla sıkmalıyım?
Edremit’te tekne, deniz motoru, jet ski ve ATV satışı ile servisi yapıyoruz. Bu yazıdaki başlıklar, sezon başında tezgâha en sık gelen işlerden derlendi. Motorunuza özel durumlar için bize yazın.
Bizi tanıyın
